"Yaptı ama Sattı"

İnanç Uysal
07.09.2026
97

Türkiye siyasetinde iktidarın en güçlü savunmalarından biri uzun zamandır aynı cümlede özetleniyor:

"Köprü yaptı, yol yaptı."

Bu sözü küçümsemek kolaydır. Hatta çoğu zaman muhalif siyasetin yaptığı da tam olarak budur. Oysa burada küçümsenmemesi gereken bir gerçek vardır: İnsanlar yapılan yolları görüyor. Köprüleri kullanıyor. Hastanelere gidiyor. Havaalanlarından seyahat ediyor. Dolayısıyla yapılan hizmeti gördüğü için iktidara oy veren seçmenin tercihinde anlaşılmayacak bir taraf yok.

Evet, yol yaptılar.

Köprü yaptılar.

Altyapı yatırımları yaptılar.

Bunların hiçbirini inkâr etmek siyaseten de doğru değildir.

Ama şimdi tam da bu noktada yeni bir soru sormak gerekiyor:

Yaptığınız bu yolların, köprülerin ve kamu yatırımlarının sahibi kim

Cevap aslında çok basit.

İktidarın kendi parasıyla yapılmadılar.

Bir siyasi partinin kasasından çıkmadılar.

Halkın parasıyla yapıldılar.

Ve şimdi 5 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 11750 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü başta olmak üzere çok sayıda otoyol ve çevre yolunun özelleştirilmesi için yeni bir süreç başlatıldı. Kararda mülkiyet devri öngörülmüyor; ancak işletme hakkının verilmesi, kiralama, gelir ortaklığı ve çeşitli hukuki tasarruf yöntemleriyle özelleştirme yapılabilmesinin önü açılıyor. Sözleşme süresi ise 30 yıl olarak belirleniyor.

İşte asıl tartışma tam burada başlamalıdır.

ünkü mesele yalnızca özelleştirme değildir.

Mesele, otuz yıldır.

Bir siyasi iktidar bugün aldığı bir kararla, gelecek otuz yıl boyunca kamuya ait son derece stratejik ulaşım altyapısının işletilmesine ilişkin bir sözleşme düzenliyor.

Peki otuz yıl sonra ne olacak

Bunu kim biliyor

Bugün yirmi yaşında olan bir insan, bu sözleşmenin sona erdiği tarihte elli yaşında olacak.

Bugün otuz yaşında olan bir insan altmışına gelecek.

Kararı alanların büyük bölümü belki hayatta bile olmayacak.

Siyasetçiler değişecek.

İktidarlar değişecek.

Ekonomik sistemler değişecek.

Teknoloji değişecek.

Ulaşım alışkanlıkları değişecek.

Ama bugün imzalanan sözleşmenin sonuçları, o günün vatandaşlarını bağlamaya devam edecek.

Bir insan ömrü açısından otuz yıl elbette sonsuz bir zaman değildir. Ancak bir ülkenin ekonomik, teknolojik ve toplumsal geleceğini öngörmek bakımından son derece uzun bir süredir.

Otuz yıl önce bugünün dünyasını ne kadar tahmin edebiliyorduk

Bugünkü dijital ekonomi var mıydı

Akıllı telefonlar hayatın merkezinde miydi

Elektrikli araçların ulaşım politikalarını değiştireceği bu kadar açık mıydı

Şehirlerin nüfusları ve ulaşım ihtiyaçları bugünkü gibi miydi

Peki bugün hangi siyasi irade, hangi ekonomik uzmanlık ve hangi hesaplama modeliyle önümüzdeki otuz yılın bütün şartlarını sağlıklı biçimde öngörebildiğini iddia edebilir

Daha önemlisi şu:

Siyaset, kendisine millet tarafından verilen yönetme yetkisini, kendisinden sonraki kuşakları bu kadar uzun süre bağlayacak şekilde kullanırken ne kadar dikkatli davranmalıdır

Bu sorunun yalnızca hukuki bir cevabı olamaz.

ünkü hukuken mümkün olan her şey, siyaseten doğru veya ahlaken tartışılmaz değildir.

Özelleştirme elbette başlı başına suç değildir.

Devletin her işletmeyi doğrudan yönetmesi gerektiğini savunmak da zorunlu değildir.

Özel sektörün bazı alanlarda daha verimli işletmecilik yapabileceği düşünülebilir.

Bunların hepsi tartışılabilir.

Fakat burada söz konusu olan sıradan bir şirket değildir.

Burada söz konusu olan, halkın vergileriyle yapılmış veya yıllardır halkın kullanımında bulunan köprüler ve otoyollardır.

Yani kamu malıdır.

Ve kamu malı üzerinde tasarruf yapılırken asıl soru şudur:

Bu tasarrufun riski kimin üzerinde olacak

Türkiye'nin son yıllardaki büyük altyapı projeleri bize bu sorunun ne kadar önemli olduğunu gösterdi.

Köprülerde araç garantileri tartışıldı.

Havaalanlarında yolcu garantileri tartışıldı.

Şehir hastanelerinde hasta ve hizmet garantileri tartışıldı.

Özel şirketlerin ticari risklerinin ne kadarının kamu tarafından üstlenildiği yıllarca tartışma konusu oldu.

Normal şartlarda bir şirket yatırım yapar.

Risk alır.

Kazanç elde ederse kazanır.

Yanlış hesap yaparsa zarar eder.

Ticaretin doğasında risk vardır.

Peki kamu ile yapılan büyük sözleşmelerde bu risk gerçekten özel sektörün üzerinde mi kalacak

Yoksa şirket işletme hakkını alacak, gelir elde edecek, ancak beklenmedik ekonomik gelişmelerin veya hesap hatalarının bedeli bir şekilde yeniden vatandaşın üzerine mi yüklenecek

İşte bu nedenle 30 yıllık sözleşmeler söz konusu olduğunda kamuoyunun bilmesi gereken şey yalnızca sözleşmenin süresi değildir.