Türk siyasetinde artık kimseyi şaşırtmayan ama her seferinde tartışma yaratan bir tabloyla karşı karşıyayız. Bir milletvekili ya da belediye meclis üyesi bir partiden seçiliyor, kısa süre sonra başka bir partiye geçiyor. Yeni partisinde alkışlarla karşılanıyor. Eski partisi ise aynı isim için ağır ifadeler kullanmaya başlıyor. Dün "dürüst, ilkeli ve başarılı" diye anlatılan siyasetçi, bugün "fırsatçı" ya da "ihanet eden" olarak tarif ediliyor. Daha ilginci, roller değiştiğinde aynı tavrı karşı taraf sergiliyor.
En son örnek Nimet Özdemir. İstifasının ardından AKP ye gideceği ile ilgili kulisler tartışmayı bir kez daha gündeme taşıdı. Ancak mesele bir kişinin hangi partiye geçtiği değil. Mesele, seçmenin oyuyla elde edilmiş bir temsil yetkisinin ne kadar kişisel, ne kadar kurumsal olduğu sorusudur. Zira Sayın Özdemir son seçimlerde oyunu İYİ Partililerden almıştı
Aslında problem, bir siyasetçinin partisinden istifa etmesiyle başlamıyor. Her insan gibi siyasetçilerin de fikir değiştirme hakkı vardır. Bir partinin çizgisinin değiştiğini düşünebilir, yönetimiyle anlaşmazlığa düşebilir ya da kendisini artık o yapının içinde temsil edilmiş hissetmeyebilir. Bunlar siyasetin doğal süreçleridir.
Sorun, istifanın ardından ortaya çıkıyor.
ünkü Türkiye'deki mevcut sistem, seçmenin verdiği oyun kime ait olduğu sorusunu cevapsız bırakıyor. Vatandaş sandığa giderken çoğu zaman sadece bir isme oy vermiyor. Bir parti programına, bir siyasi kimliğe, bir ideolojik çerçeveye ve bir kadroya oy veriyor. Özellikle parti disiplininin güçlü olduğu parlamenter geleneklerde seçmenin tercihi büyük ölçüde partiler üzerinden şekilleniyor.
Bu nedenle seçmenin verdiği vekâletin tamamen kişisel olduğunu söylemek gerçekçi değil.
Bugün bir milletvekili düşünelim. Bir partinin amblemi altında seçime giriyor, o partinin teşkilatları onun için çalışıyor, o partinin lideri mitinglerde onun adına oy istiyor ve seçmen de büyük ölçüde bu siyasi aidiyet üzerinden tercihte bulunuyor. Ardından seçildikten birkaç ay sonra başka bir partiye geçiyor.
Peki o noktada seçmenin verdiği vekâlet ne oluyor
Seçmen aslında hiç oy vermediği bir partinin milletvekiliyle temsil edilmeye başlanıyor.
Bu durumun demokratik meşruiyet açısından ciddi bir sorun oluşturduğu ortada.
Daha da dikkat çekici olan, siyasi partilerin bu durum karşısındaki tutarsızlığıdır. Bir milletvekili kendi partilerinden ayrıldığında sert açıklamalar yapılıyor. "Seçmen iradesine ihanet", "siyasi etik eksikliği" ya da "koltuk hesabı" gibi ifadeler havada uçuşuyor. Aynı milletvekili birkaç gün sonra kendi saflarına katıldığında ise bambaşka bir dil kullanılmaya başlanıyor. Bu kez "vicdanının sesini dinlediği", "ülke menfaatlerini düşündüğü" ya da "doğru adresi bulduğu" söyleniyor.
Bu tablo bize aslında kimsenin gerçekten ilkesel bir itirazının olmadığını gösteriyor.
İtiraz edilen şey transferin kendisi değil, transferin yönüdür.
Size gelirse doğru, sizden giderse yanlış.
Bu yaklaşım ise siyasetteki güven krizini derinleştiriyor.
Vatandaş zaten uzun zamandır siyasi partilerin birçok konuda benzer refleksler gösterdiğini düşünüyor. Bir konuda söylenen sözlerin ilkelerden çok konjonktüre bağlı olduğuna dair yaygın bir kanaat var. Parti değiştirme meselesinde sergilenen tutum da bu kanaati güçlendiriyor.
Oysa burada konuşulması gereken asıl konu kişilerin niyetleri değil, sistemin kendisidir.
Belki de yıllardır gözümüzün önünde duran bu soruna artık kurumsal bir çözüm üretmenin zamanı gelmiştir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin önünde bugün birçok anayasa ve yasa değişikliği tartışması bulunuyor. Seçim sistemi, siyasi partiler kanunu, meclis iç tüzüğü ve daha pek çok başlık gündemde. Ancak demokrasiye duyulan güveni artıracak en önemli düzenlemelerden biri belki de çok daha basit bir alanda yapılabilir.
Partisinden istifa eden bir milletvekilinin dönem sonuna kadar bağımsız kalmasını zorunlu kılan bir düzenleme.
Bu öneri ilk bakışta sert görünebilir. Ancak mantığı son derece açıktır.

97