Dün TBMM'de çerçeve yasanın kabul edilmesiyle birlikte yalnızca bir kanun teklifinin yasalaşmasına tanıklık etmedik. Aynı zamanda Türkiye siyasetinde muhalefetin kendisini nasıl konumlandırdığına dair oldukça ilginç bir tablo ortaya çıktı.
Oylamanın sonucu net: 467 kabul, 87 ret, 7 çekimser oy.
Fakat bu rakamların arkasındaki siyasi tercihler, rakamların kendisinden çok daha fazla şey söylüyor.
AK Parti, MHP ve DEM Parti'nin yanı sıra CHP'nin de katıldığı geniş bir kabul tablosu oluştu. CHP'de 29 milletvekili kabul, 2 milletvekili ret oyu kullandı; Yeni Yol grubunda 16 kabul, 3 çekimser oy çıktı. Yeniden Refah Partisi ise dört milletvekiliyle çekimser kaldı.
YENİ Parti'de ise bambaşka bir tablo vardı: 35 kabul, 54 ret oyu. Yani parti içinde "hayır" diyenler çoğunluktaydı.
Tam da burada siyaset açısından daha önemli bir soru ortaya çıkıyor:
Bu kadar farklı siyasi gerekçeyle ortaya çıkan oyların sonunda oluşan 467 sayısı, gerçekten bir Meclis mutabakatını mı gösteriyor
Yoksa farklı itiraz biçimlerinin aynı sonuca bağlandığı bir siyasi tabloyla mı karşı karşıyayız
Çünkü dün Meclis'te yalnızca "evet" ve "hayır" yoktu.
"Evet ama...", "çekimser ama...", "grubu serbest bırakıyoruz ama..." gibi farklı siyasi pozisyonlar vardı.
Bunun demokratik siyasette elbette bir karşılığı olabilir. Bir siyasi parti bir düzenlemenin bütününü desteklerken bazı hükümlerine itiraz edebilir. Bir başka parti "hayır" demeyi de "evet" demeyi de doğru bulmayıp çekimser kalabilir. Bir parti ise milletvekillerinin kendi bölgelerinin hassasiyetlerine göre karar vermesini isteyebilir.
Bunların tamamı meşru siyasi tutumlardır.
Fakat meşruiyet başka, siyasi sorumluluk başka şeydir.
Çünkü Meclis tutanaklarında gerekçeler değil, kullanılan oy görünür.
Bir milletvekili "Ben bu yasayı eleştiriyorum ama yine de evet veriyorum" dediğinde tarihe geçen oy evet olur.
"Bu düzenlemenin bazı sonuçlarından endişeliyim ama sürecin önünü kapatmak istemiyorum" dediğinde de sonuç değişmez.
Çekimser kaldığında ise hayır dememiş olur.
İşte bu nedenle dün yaşanan tablo bana Türkiye'nin yakın siyasi geçmişindeki "Yetmez ama evet" tartışmasını hatırlatıyor.
Elbette birebir aynı şey değil.
O dönemde belirli bir anayasa değişikliğine, eksiklerine rağmen destek veren açık bir siyasi pozisyon vardı. Bugün ise çok daha parçalı bir tablo söz konusu.
Ama zihniyet bakımından önemli bir benzerlik var:
İtirazını koruyarak sonuca destek vermek.
Bugün bunun adı "Yetmez ama evet" olmayabilir. "Eksikleri var ama destekliyoruz" denebilir. "Süreci destekliyoruz ama sonraki aşamaları göreceğiz" denebilir. "Hayır demiyoruz, çekimser kalıyoruz" denebilir.
Ama sonunda ortaya çıkan siyasi sonuç değişmiyor.
Yasa geçiyor.
Yeniden Refah'ın çekimserlik kararını bu açıdan değerlendirmek gerekiyor. Fatih Erbakan, sürecin sonraki adımlarına ilişkin belirsizlikleri ve özellikle düzenlemenin sonuçlarını gerekçe göstererek çekimser kalacaklarını açıkladı.
Bu, "evet" ile "hayır" arasında ilkesel bir mesafe koymak bakımından anlaşılabilir.
Ama çekimser oy, yasayı engelleyen bir siyasi irade de değildir.
Dolayısıyla yarın bu yasanın sonuçları üzerinden bir tartışma çıktığında "Biz zaten çekimser kalmıştık" demek siyasi bir açıklama olabilir ama Meclis matematiği bakımından yasanın kabulüne karşı konulmuş bir irade değildir.
YENİ Parti'nin tutumu ise daha da dikkat çekici.
Parti yönetimi milletvekillerini serbest bırakırken, parti yönetiminin kendi "evet" tercihini de ortaya koydu. Sonuçta 54 YENİ Parti milletvekili hayır, 35'i evet dedi.
Milletvekillerinin serbest bırakılması kuşkusuz parti içi demokrasi açısından değerli bir ilke olabilir.
Ama bunun gerçekten bir demokratik özgürlük mü, yoksa siyasi sorumluluğun dağıtılması mı olduğunu tartışmak da hakkımız.
Çünkü parti yönetimi "Biz evet diyeceğiz, milletvekillerimiz kendi kararlarını verecek" dediğinde, milletvekilinin önündeki siyasi atmosfer tamamen nötr hale gelmiş olmuyor.
Üstelik daha önce "hayır" diyeceğini açıklayan bazı milletvekillerinin son anda çekimser kalmayı tercih etmesi, bu serbestliğin nasıl yaşandığı konusunda ayrıca düşünmeyi gerektiriyor.
Belki bazıları gerçekten "Karıncanın ağzıyla su taşımasının faydası olmayacak" diye düşündü.
Belki sonuç değişmeyecekti ve onlar da sistemin içinden eleştirmeyi, sistemin karşısında durmaya tercih etti.

104