O zaman millete sorun

İnanç Uysal
07.08.2026
98

Türkiye yine tarihî bir eşikte olduğunu söylüyor. Adına ister "yeni açılım", ister "barış ve kardeşlik süreci", ister başka bir şey densin; iktidarın da muhalefetin önemli bir bölümünün de kullandığı ortak kavram "barış". Meclis'te yürütülen tartışmalara bakıldığında, sürecin kendisine açık biçimde karşı çıkan tek partinin İYİ Parti olduğu görülüyor. Diğer muhalefet partileri ise daha çok yönteme, usule ve komisyonun çalışma biçimine ilişkin eleştiriler dile getiriyor.

Fakat bütün bu tartışmaların arasında nedense kimsenin yüksek sesle sormadığı bir soru var:

Madem bu çalışma sadece barış için yapılıyor ve madem toplumun da barışı istediği söyleniyor, o halde neden millete sorulmuyor

Bu soru, aslında sürecin en can alıcı sorusu.

Çünkü bugün itiraz edenlere yöneltilen en ağır ithamlardan biri, "Barış istemiyor musunuz" oluyor. Böyle kurulunca tartışma da kilitleniyor. Kim, savaş istiyorum diyebilir Kim huzurun, kardeşliğin, can kayıplarının sona ermesinin karşısında durabilir

Ancak demokrasilerde asıl mesele hedef değil, hedefe ulaşmak için seçilen yoldur.

Barış istemek başka şeydir.

Barış adına hazırlanan her düzenlemeyi sorgusuz kabul etmek başka...

Bugün kamuoyuna yansıyan taslaklarda ve komisyon çalışmalarına ilişkin haberlerde dikkat çeken başlıklar var.

Sürecin toplumsal barışı güçlendirmeyi hedeflediği, demokratik siyasetin alanını genişletmek istediği, geçmişte yaşanan mağduriyetlerin ele alınabileceği, ceza infaz sisteminden bazı hukuki düzenlemelere kadar çeşitli önerilerin değerlendirildiği konuşuluyor.

Henüz bunların tamamı yasalaşmış değil.

Bazıları öneri.

Bazıları tartışma metni.

Bazıları ise yalnızca kulislere yansıyan bilgiler.

Ama tam da bu nedenle şu soru daha da önem kazanıyor:

Bu değişikliklerin hangisine toplum gerçekten onay veriyor

Çünkü "barış" başlığı altında çok farklı içerikler aynı torbaya konulabilir.

Bir vatandaş terörün tamamen sona ermesini destekler.

Aynı vatandaş başka bir düzenlemeye itiraz edebilir.

Bir başkası infaz düzenlemesini olumlu bulur ama anayasal değişikliklere sıcak bakmayabilir.

Bir diğeri tam tersini düşünebilir.

Yani tek kelimelik "barış" kavramı, onlarca farklı düzenlemeyi otomatik olarak meşrulaştırmaz.

İşte tam bu noktada referandum fikri gündeme geliyor.

Türkiye geçmişte çok daha teknik konuları referanduma götürdü.

Anayasa değişiklikleri için sandık kuruldu.

Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi için millet karar verdi.

Peki bugün yıllardır ülkenin en önemli meselelerinden biri olarak tanımlanan bu konuda neden milletin doğrudan görüşü alınmasın

Eğer gerçekten toplumun ezici çoğunluğu bu süreci destekliyorsa, bundan en çok süreci yürütenler güç kazanmaz mı

Referandumdan güçlü bir "evet" çıkarsa, artık kimse "Bu millet bunu istemiyor." diyemez.

Ama eğer toplumun ciddi çekinceleri varsa, bunların da görülmesi gerekmez mi

Demokrasinin anlamı tam da bu değil midir

Bugün Meclis'teki tablo ilginç bir görüntü veriyor.

Siyaset kurumu kendi içinde tartışıyor.

Usul konuşuluyor.

Komisyonun yapısı konuşuluyor.

Kimlerin davet edileceği konuşuluyor.

Toplantıların nasıl yapılacağı konuşuluyor.

Fakat sürecin gerçek sahibi olması gereken vatandaş daha çok seyirci konumunda.

Oysa bu mesele herhangi bir yatırım projesi değil.

Bir bütçe kalemi değil.

Sıradan bir kanun değişikliği de değil.