CHP'de haftalardır süren kurultay ve yönetim tartışmaları artık sadece bir parti içi çekişme olarak görülemez. Kemal Kılıçdaroğlu ile Özgür Özel arasında yaşanan gerilim, karşılıklı açıklamaların sertleşmesi, disiplin süreçlerinin konuşulması, yeni parti ihtimallerinin kulislere yansıması ve bütün bunlar yaşanırken muhalefetin diğer aktörlerinin aldığı pozisyonlar, Türkiye siyasetinin çok daha derin bir sorununa işaret ediyor. O da yıllardır siyaset yorumlarını belirleyen ideolojik ezberlerin giderek gerçekliği açıklamakta yetersiz kalmasıdır.
Bugün CHP içerisinde yaşananlara bakıldığında ortada klasik anlamda bir fikir ayrılığı görmek zor. Ne taraflar arasında ekonomi politikaları konusunda büyük farklılıklar var ne dış politika konusunda ne de Türkiye'nin temel meselelerine ilişkin birbirinden tamamen ayrışan programlar söz konusu. Buna rağmen kullanılan dil, sanki iki ayrı siyasi hareket arasındaki mücadeleyi andırıyor. Bir taraf diğerini meşruiyetini kaybetmekle suçlarken, diğer taraf yaşananları parti iradesine müdahale olarak tanımlıyor. Tartışmanın geldiği noktada artık mesele kimin ne düşündüğünden çok, kimin partiyi yöneteceği sorusuna dönüşmüş durumda.
Daha da dikkat çekici olan ise tarafların birbirlerine yönelik tutumları. Siyasette liderlik mücadeleleri elbette yeni değil. Ancak CHP'de yaşanan süreçte konuşulan disiplin soruşturmaları, ihraç ihtimalleri ve parti içindeki tasfiye senaryoları, mücadelenin sıradan bir kongre yarışının ötesine geçtiğini gösteriyor. Bir dönem aynı kadrolarda siyaset yapan isimlerin bugün birbirlerini partiye zarar vermekle suçlaması, aslında Türkiye'de partilerin çoğu zaman ideolojik birlikteliklerden çok güç dengeleri üzerine kurulu olduğunu da ortaya koyuyor.
İşin belki de en ilginç tarafı, bütün hukuki ve siyasi yolların tükenmesi halinde Özgür Özel ve ekibinin yeni bir siyasi oluşum seçeneğini değerlendirebileceğine ilişkin kulis bilgileridir. Bu ihtimalin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ayrı bir konu. Ancak böyle bir seçeneğin dahi konuşuluyor olması önemlidir. ünkü bu durum, yıllardır CHP kimliği altında siyaset yapan bir grubun gerektiğinde parti kimliğinden vazgeçebileceğini gösteriyor. Eğer siyasal mücadele bir noktada yeni bir parti kurma aşamasına gelebiliyorsa, burada tartışılan şeyin ideolojiden çok örgütsel güç olduğu açıktır.
Fakat CHP krizinin Türkiye siyasetine dair asıl anlattığı hikâye, parti içindeki mücadeleden daha fazlasıdır. Asıl dikkat çekici olan, muhalefetin diğer aktörlerinin bu süreç karşısındaki tavrıdır.
Örneğin son dönemde CHP'li bazı isimlerin İYİ Parti'ye yönelik eleştirileri dikkat çekiyor. İYİ Parti'nin yaşanan süreçten siyasi avantaj elde etmeye çalıştığı, "selden kütük kapmaya çalıştığı" yönünde değerlendirmeler yapılıyor. Oysa aynı isimlerin, son yıllarda CHP ile çok daha yakın siyasi ilişki kurmuş olan DEM Parti'nin sessizliğine benzer ölçüde tepki göstermemeleri dikkat çekici bir tablo ortaya çıkarıyor.
Burada mesele DEM Parti'nin neden sessiz kaldığı ya da İYİ Parti'nin neden farklı bir pozisyon aldığı değildir. Mesele, aktörlere yönelik değerlendirmelerin çoğu zaman ilkelere göre değil, siyasi yakınlık derecesine göre yapılmasıdır. Eğer bir parti sessiz kaldığında eleştiriliyorsa, aynı durumdaki başka bir partinin de eleştirilmesi beklenir. Ancak Türkiye siyasetinde çoğu zaman ölçüler, aktörlere göre değişebiliyor.
Tam da bu nedenle CHP'deki kriz, Türkiye'deki ittifak siyasetinin gerçek doğasını görünür hale getiriyor. Son yıllarda seçmenlere çoğu zaman ideolojik ve ilkesel çerçeveler sunuldu. Demokrasi ittifakı, millet iradesi, ortak mücadele, değişim hareketi gibi kavramlar sıkça kullanıldı. Ancak kriz anlarında ortaya çıkan tablo, ilişkilerin önemli ölçüde stratejik hesaplar üzerine kurulu olduğunu gösteriyor.
Aslında bu durum yalnızca muhalefete özgü de değil. Türkiye'de uzun yıllardır siyaset büyük ölçüde kimlikler üzerinden okunuyor. Bir partiye destek veren seçmenler çoğu zaman o partinin bütün davranışlarını kendi ideolojik pozisyonlarının doğal sonucu olarak görüyor. Oysa siyasi aktörler kriz dönemlerinde çok daha pragmatik davranabiliyorlar. Dün sert şekilde eleştirilen bir aktör bugün stratejik ortak haline gelebiliyor. Dün vazgeçilmez görülen bir ittifak, ertesi gün kolaylıkla sona erebiliyor. Dün demokrasi adına savunulan bir yöntem, bugün aynı aktörler tarafından eleştirilebiliyor.

125