24 Temmuz 2026'da Sayın Özgür Özel ve CHP'den ayrılan 90 milletvekilinin "Yeni Parti" adıyla bir siyasi parti kurmasının ardından başlayan tartışma, kısa süre içerisinde partinin isminden daha büyük bir meselenin kapısını araladı. Daha önce "Yenilik Partisi" adıyla kurulmuş bir siyasi partinin itirazı üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın "parti adını değiştirin" yönündeki uyarısı, Türkiye'de siyasi parti kurma ve siyasi örgütlenme mevzuatının yeniden tartışılması gerektiğini de hatırlattı.
Aslında üzerinde durmamız gereken konu, "Yeni Parti" isminin değiştirilip değiştirilmeyeceğinden çok daha geniş.
Türkiye'de siyasi parti kurmak neden bu kadar kolay ve daha önemlisi, çok küçük bir oy oranına sahip siyasi yapılar neden yeni siyasal sistem içerisinde olduğundan çok daha büyük bir siyasi ağırlık kazanabiliyor
Bugün Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kayıtlarında 189 siyasi parti bulunuyor. Yüksek Seçim Kurulu'nun 2026/159 sayılı kararına göre ise seçimlere katılma yeterliliğine sahip siyasi parti sayısı 41.
Bu rakamların kendisi tek başına bir problem değildir. Demokrasi, farklı fikirlerin örgütlenebilmesini gerektirir. Ancak mesele, siyasi parti sayısının fazlalığından ziyade bu partilerin önemli bir bölümünün toplumsal karşılığı ile siyasal sistem içerisinde elde edebildiği ağırlık arasındaki farktır.
14 Mayıs 2023 milletvekili seçimleri bu açıdan oldukça çarpıcı bir örnek ortaya koydu. Seçime katılan 24 siyasi partinin 14'ü binde bir ile binde iki arasında oy aldı. Yani bazı siyasi partilerin ülke genelindeki seçmen desteği, matematiksel olarak binde birler seviyesinde kaldı.
Normal şartlarda bunun siyasal karşılığının da aynı ölçekte olması beklenebilir.
Ancak denklem daha karmaşık
ünkü yeni sistem, oy oranı küçük olan siyasi aktörleri, seçim matematiği ve ittifaklar üzerinden olduğundan daha değerli hale getirebiliyor.
Bir siyasi partinin ülke genelinde binde bir oy alması, onun tek başına iktidar olma ihtimalinin olmadığını açıkça gösterir. Fakat aynı parti belirli bir seçim çevresinde birkaç bin seçmeni etkileyebiliyor, bir ittifakın oy hesabında kritik hale gelebiliyor veya büyük bir siyasi partinin ihtiyaç duyduğu küçük bir oy grubunu taşıyabiliyorsa, o binde birlik oy artık sadece binde birlik oy değildir.
Sandıkta küçük olan, pazarlık masasında büyüyebilir.
Türkiye siyasetindeki yeni gerçekliklerden biri de budur.
Bugün siyasi partiler yalnızca kendi seçmenlerinin büyüklüğü üzerinden değil, başka siyasi aktörlerin ihtiyaç duyduğu oyların ne kadarını kontrol ettikleri üzerinden de değer kazanabiliyor. Dolayısıyla küçük bir siyasi yapı, kendi başına büyük bir toplumsal hareket olmasa bile, büyük aktörlerin kurduğu veya kurmak zorunda kaldığı siyasi denklemin bir parçası haline gelebiliyor.
Bu durum milletvekili adaylıklarından ittifaklara, seçim stratejilerinden belediye meclislerindeki dengelere kadar uzanan bir pazarlık alanı yaratıyor.
Ve ortaya ilginç bir paradoks çıkıyor:
Seçmenin önemsemediği ölçüde küçük görünen bir siyasi parti, siyasi aktörlerin birbirleriyle yaptıkları hesaplarda önemsenmeyecek kadar küçük olmayabiliyor.
Tam da bu nedenle Türkiye'nin artık siyasi parti mevzuatını yeniden düşünmesi gerekiyor.
Siyasi parti kurma hakkını ortadan kaldırmadan, fakat siyasi parti olmanın bir asgari toplumsal ve örgütsel karşılığı bulunmasını sağlayacak yeni ölçütler getirilebilir.

98