Cumhurbaşkanı Erdoğan, Azerbaycan dönüşünde "Türkiye ile Azerbaycan arasında ayrılık arayanlar beyhude bir çabanın içerisindedir" dedi. İki ülke arasındaki bağı "dayanışma, kader ortaklığı ve kardeşlik hukuku" diye tarif etti. "Türk'ün güçlü sesini diğer kardeşlerimizle birlikte yükselteceğiz" sözüyle de Şuşa'daki mesajı bütün Türk dünyasına taşıdı.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de "Kimsenin aramıza girmesine izin vermeyiz" dedi. Şuşa'da verilen birlik mesajı, Türkiye ile Azerbaycan arasına ayrılık sokmaya çalışanların kripto mesajlarını darmadağın etti. Aliyev, COP31 için Antalya'ya geliyor. Şuşa'da verilen cevap, bu kez Türkiye'de yankılanacak.

Bu karşılıklı mesajların verildiği günlerde bölgede üç önemli gelişme yaşandı.

28 Ekim'de Ermenistan Parlamentosu, geliştirme şirketinde ABD'ye yüzde 74 pay veren ve ilk süresi 49 yıl olan TRIPP anlaşmasını onayladı.

5 Kasım'da İran Dini Lideri'nin danışmanı Ali Ekber Velayeti, Trump ve müttefikleri İran'ın kırmızı çizgisini aşarsa "bacaklarını kıracaklarını" söyledi.

7 Kasım'da CENTCOM, İran'ın kara sınırları ve Hazar üzerinden silah ve teknoloji tedarikini engellemek üzere Iron Gate Görev Gücü'nü kurduğunu açıkladı.

Bu gelişmeler, Güney Kafkasya ile Hazar arasındaki ulaşım hatlarının güç mücadelesindeki yerini gösterdi. ABD, TRIPP'le bölgede uzun vadeli bir pay aldı. İran bu güzergâha itiraz etti. CENTCOM ise baskıyı İran'ın kara yollarına ve Hazar'a taşıdı. Mesele artık yalnızca transit değil; bu hatların kimin güvenlik ve nüfuz düzenine bağlanacağı.

Velayeti'nin tehdidi, İran'ın geçmişini örtemiyor tabi. Karabağ savaşında Ermenistan'a nefes borusu açan Tahran, zaferin ardından Zengezur'a set çekmeye çalıştı. 2021'de Azerbaycan sınırında askeri tatbikat düzenledi. Bugün de bölgenin geçiş yollarında söz sahibi olma iddiasını sürdürüyor.

Ermenistan'daki anayasa değişikliği süreci de bu bölgesel tablonun parçası. Paşinyan hükümeti yeni anayasa taslağını kasım ayında yayımlayıp kamuoyunda tartışmaya açacağını, 2027'de referanduma götürmeyi hedeflediğini duyurdu. Paşinyan, yeni metinde Bağımsızlık Bildirgesi'ne atıf bulunmayacağını açıkladı. Bakü bu atfı toprak iddiası sayıyor ve değişikliği nihai barış anlaşmasının şartı olarak görüyor. Erivan ise anayasa reformunu kendi siyasi gündemi içinde ele alıyor.