Dünyanın enerji, ticaret, güvenlik ve finans başlıklarında ayrıştığı bir zamanda Antalya, ortak geleceğin konuşulduğu önemli bir diplomasi buluşmasına ev sahipliği yapıyor. Türkiye'nin açtığı zemin, adalet sorusunu da gündeme taşıyor: Yeryüzünü tüketerek zenginleşenlerin faturasını kim ödeyecek

Geçenlerde yeniden elime aldığım Alev Alatlı'nın Beyaz Türkler Küstüler romanı, ilginçtir, bu sorunun köklerine inmek için önemli ipuçları veriyor: Sınırsız büyüme iştahı, tüketme hürriyeti, bedelinden kaçma mahareti...

Borç üretimin önüne geçti. Varlık fiyatları şişti, bilançolar büyüdü. Toprak yoruldu, su çekildi. Şimdi aynı bilançoların sahipleri dünyayı kurtarmanın finansmanını konuşuyor.

Sol liberalizmle birlikte yükselen yeşil felsefenin fikrî köklerine iniyor Alatlı:

"Panteizm, koşulsuz özgürlüğün dini oluyor; kullanmak ve tüketmek özgürlüğü. Pagan Roma'nın utendi et abutendi (kullanma ve tüketip yok etme) ilkelliğine rücu..."

Ağacın gölgesini, toprağın hafızasını hesaptan düşen anlayışın elinde şimdi yeşil dosya var. Teknolojiyi satacak, krediyi verecek, faizi alacak. Zarar gören, korunmak için de borçlanacak.

Kirleten alacaklı, zarar gören borçlu! Batı'nın kendi günahını başkasına yükleme ahlaksızlığı, yeşil muhasebeyle sürüyor.

Alatlı'nın vitrin ahlakına darbesi sert:

"Cilalanmış paçozluk, Angelina Jolie'yi Somali'ye iyi niyet elçisi olarak göndermeye benzer..."

Fotoğraf tamam. Merhametin yüzü güzel. Peki, çeşmeden su akıyor mu

Sahici bakmak, iyiliğin ilanından sonra bedelini kimin ödediğini sormakla başlıyor. Tabiata hayranlıkla yetinmek de mümkün mü

"Medeniyet, ıssızda döl tutmaz... İnsan olmanın bedeli, ıssızı ehlileştirmektir."

İnsan kendi hoyratlığını da dizginlemeli. Hukuk, ahlak, adalet; güce sınır çekmek, yarın doğacak olanın hakkını korumak için var.

Piyasanın orman kanunuyla yetinenler bu sınırlarla kavgalı. Bağı, hafızayı, aidiyeti yük sayıyorlar. Romandaki "çınardan zencefile kaçış" burada anlam kazanıyor:

"Çıkıntılık istenmiyor. Ulu çınar istenmiyor..."

Ardından hesabı açıyor:

"İnsan unsurunun ne kadar dağınık, ne kadar müstakil, kimsesiz, korunaksız olursa yönetilmeye o kadar açık olacağını hesaplıyor..."