Cumartesi sabahı CNN Türk'teki 'Hafta Sonu' programımda, Türkiye'nin yükseköğretim vizyonunu şekillendiren çok kritik başlıkları ele aldık.

Konuğumuz Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar idi. Çok dikkat çeken ve ses getiren bir yayın oldu.

Program boyunca konu sadece akademik takvimler veya puanlar değildi; Türkiye'nin demografik yapısından küresel rekabet gücüne, istihdam verilerinden yapay zekâ entegrasyonuna kadar geleceğimizi doğrudan ilgilendiren köklü değişim sinyalleri verildi.

Özvar'ın açıklamaları arasında en çok ses getiren kuşkusuz 'lisans eğitiminin üç yıla düşürülmesi' hedefi oldu. Peki, bu dönüşüm neden kaçınılmaz ve sistem bizi nereye götürüyor

SADELEŞME VAKTİ

Bugün Türkiye'de bir öğrencinin lisans diploması alabilmesi için devasa bir ders yüküyle mücadele etmesi gerekiyor. Sistem içerisindeki bir öğrenci mezun olabilmek için 50'den fazla ders vermek zorunda kalıyor. Buna karşılık Avrupa'daki uygulamalara baktığımızda, lisans dönemi boyunca alınan ders sayısının en fazla 30 civarında sınırlı kaldığını görüyoruz.

Aradaki bu uçurum, eğitimin kalitesini ve derinliğini olumsuz etkilerken, öğrencilerin enerjisini de zamana yayılmış bürokratik ders yükleriyle tüketiyor. YÖK, bu yıl itibarıyla müfredatın sadeleştirilmesi ve dijital teknolojiler ile yapay zekânın müfredatlara entegre edilmesi için kolları sıvamış durumda.

İşin sosyolojik ve demografik boyutu en az akademik boyutu kadar çarpıcı. Türkiye'de 12 yıllık zorunlu eğitim ve ardından gelen 4 yıllık lisans süreciyle birlikte bir genç, resmî eğitim kurumları içinde tam 16 yıl geçiriyor. Öğrenciler 21- 22 yaşından önce mezun olamıyor; üstüne stajlar, iş arama süreçleri eklenince hayata tam anlamıyla atılma yaşı 30'lu yaşlara dayanıyor.

Öte yandan Türkiye demografisinde durağan bir seyir hâkim; aile başına düşen çocuk sayısında azalmalar görülüyor. Eğitim ve iş hayatına geçiş süreçlerinin uzaması, evlilik yaşını da erkekler ve kadınlar için 30'lu yaşlara öteledi. İşte YÖK Başkanı Özvar'ın işaret ettiği 'birkaç yıl içinde lisans eğitiminin üç yıla inmesi' hedefi, tam da bu demografik gerçeklik ve gençlerin hayata daha erken, daha dinamik bir şekilde atılabilmesi için atılması gereken stratejik bir adım.

KONTENJANLARDA RADİKAL AYIKLAMA

YÖK uzun süredir sisteme 'planlı ve akılcı' bir yön vermeye çalışıyor. Piyasada karşılığı olmayan, istihdam yaratmayan veya gençlerin artık eskisi gibi tercih etmediği programlar sistem dışına çıkarılıyor ya da kontenjanları ciddi şekilde daraltılıyor.

Mimarlık, eczacılık, diş hekimliği, inşaat, maden mühendisliği, sanat tarihi ve iletişim gibi alanlarda kontenjan daralmaları dikkat çekiyor.

Ancak en çarpıcı makas değişikliği hukuk fakültelerinde yaşandı.

Kontenjan sayısı 16 binden tam yarı yarıya -8 bine- indirildi. Bu hem mesleğin kalitesini korumak hem de istihdam fazlasının önüne geçmek adına atılmış cesur bir adım.

YÖK'ün üzerinde çalıştığı bir diğer yenilikçi model ise, tıp fakültelerine birkaç soruyla giremeyen başarılı gençleri hedefliyor.