Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31'i izlemek üzere bir haftadır Antalya'dayım. Dünyanın farklı ülkelerinden gelen siyasetçiler, bilim insanları, uluslararası kuruluşların temsilcileri, iş insanları ve çevre aktivistleri aynı çatı altında buluşuyor. Gündem oldukça geniş. Küresel ısınma, fosil yakıtların geleceği, temiz enerji, su kaynakları, tarım, ulaşım, iklim finansmanı, sürdürülebilir şehirler ve daha pek çok konu tartışılıyor.

Türkiye'nin böylesine büyük bir uluslararası organizasyona ev sahipliği yapması kuşkusuz çok önemli ve değerli. Ancak iklim değişikliğinin sonuçları giderek ağırlaşırken, dünyanın en gelişmiş ekonomilerinin liderleri bu konudaki uluslararası toplantılara eskisi kadar güçlü bir siyasi ilgi göstermiyor.

11-12 Kasım'da düzenlenen Liderler Zirvesi'nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan gibi isimler yer aldı. Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de Antalya'daydı. Buna karşılık Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve İspanya Başbakanı Pedro Sanchez zirveye katılmadı. ABD Başkanı Donald Trump, Kanada Başbakanı Mark Carney ve Japonya Başbakanı Sanae Takaichi de yoktu. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ise ülkesini Cumhurbaşkanı Yardımcısı Han Zheng ile temsil etti.

Elbette her liderin kendine özgü programı ve siyasi gerekçeleri bulunabilir. Ancak mesele yalnızca diplomatik takvimlerden ibaret görünmüyor. Avrupa'da sanayinin rekabet gücü, yüksek enerji maliyetleri, savunma harcamaları, ekonomik büyüme ve göç gibi başlıklar siyasi gündemin ön sıralarına yerleşmiş durumda. İklim hedefleri hâlâ yeterince önemsenmiyor. Bu hedeflere ulaşmanın ekonomik maliyeti ve siyasi sonuçları artık çok daha fazla sorgulanıyor. Avrupa Birliği'nin iklimden sorumlu komisyon üyesi Wopke Hoekstra'nın Antalya Zirvesi'nden beklentilerin çok yüksek olmadığını söylemesi de dikkat çekici.

Avrupa'daki çevre kuruluşları ise liderlerin katılımının düşük olmasından açıkça rahatsız. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in Antalya'daki konuşması oldukça sertti. Guterres, iklim krizinin dünyamızın bu sorunla mücadele etme hızını aştığını söyledi. Petrol ve doğal gaz sektörünün dönüşümü geciktiren etkisine dikkat çekerek fosil yakıtlara bağımlılığın sona erdirilmesi çağrısında bulundu. Brezilya Devlet Başkanı Lula'nın, dünyanın gelecek nesiller yerine silahlara ve ticaret engellerine öncelik verdiği yönündeki eleştirisi bu bakımdan anlamlıydı.

DÜNYA İKİYE BÖLÜNMÜŞ DURUMDA

Antalya'da üzerinde en fazla durulan konular petrol, doğal gaz ve kömürün geleceği. Brezilya, fosil yakıtlardan uzaklaşılması için uluslararası bir yol haritası oluşturulmasını savunuyor. Ancak petrol ve doğal gaz üreticisi ülkeler enerji güvenliğini öne çıkarıyor. Küçük ada devletleri ise çok farklı bir noktadan bakıyor. Deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olayları bazı ülkeler için ekonomik bir sorundan öte, varoluşsal bir tehdit.

Antalya'da öne çıkan önemli girişimlerden biri Türkiye'nin, COP31 içerik düzenleyicisi Avustralya ile birlikte desteklediği "35 by 35" hedefi. Amaç, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035 yılına kadar yüzde 35'e yükseltmek. Bugün bu oran yaklaşık yüzde 21 düzeyinde. Elektrikli otomobiller, elektrikli toplu taşıma, sanayide elektrifikasyon, enerji verimli binalar ve güçlü elektrik şebekeleri bu dönüşümün temel unsurları. Ama burada önemli bir ayrıntı var. Elektrik kullanımının artması, tek başına emisyonların azalacağı anlamına gelmiyor. Elektriğin kömür veya doğal gaz yerine daha temiz kaynaklardan üretilmesi de gerekiyor. Aksi takdirde bir alandaki fosil yakıt tüketimi, başka bir alana taşınmış olabilir.

Antalya'daki en önemli tartışmalardan biri de iklim finansmanı. Gelişmekte olan ülkeler, tarihsel olarak atmosferi en fazla kirleten gelişmiş ekonomilerin daha büyük sorumluluk üstlenmesini istiyor. İklim finansmanında yıllık 1.3 trilyon dolarlık kaynak hedefi bulunuyor. Yüksek borçlanma maliyetleri ve mevcut borç yükleri, birçok ülkenin temiz enerji yatırımlarını zorlaştırıyor.