TÜRKİYE ne üretiyor ve dünyaya ne satıyor

Rakamlar bize çok önemli bir değişimi gösteriyor.

Türkiye'nin mal ihracatı 2002 yılında yalnızca 36,1 milyar dolar seviyesindeydi.

2025 yılında 273,4 milyar dolar!

Yaklaşık 7,6 katına çıktı.

Üstelik Türkiye'nin dünya mal ihracatından aldığı pay 2002'de yüzde 0,55 iken, 2024'te yüzde 1,07'ye yükseldi. Yani yalnız dünya ticareti büyüdüğü için ihracatımız büyümedi; dünya ihracatından aldığımız pay da yaklaşık iki katına çıktı.

Daha da önemlisi, ihraç ettiğimiz malların yapısı değişti.

Bir zamanların ağırlıklı tarım ve düşük katma değerli ürün satan Türkiye'sinden; otomobil, makine, elektrik-elektronik, kimya, beyaz eşya, çelik, savunma sanayisi, gemi ve çok çeşitli sanayi ürünleri satan Türkiye'ye geldik.

2025 yılında Türkiye'nin ihracatının yaklaşık 194,8 milyar dolarlık bölümünü sanayi ürünleri oluşturdu. Sanayinin toplam ihracatımızdaki payı yüzde 82 seviyesine ulaştı.

Bu çok önemli!

Çünkü ekonomik bağımsızlık yalnız para bulabilmek değildir.

Üretebilmektir.

Ürettiğinizi dünyaya satabilmektir.

Ve dünyanın sizin ürettiğiniz mala ihtiyaç duymasını sağlayabilmektir.

Türkiye'nin otomotiv sanayii bunun en güzel örneklerinden biridir.

2025 yılında Türkiye'de 1 milyon 419 bin 464 motorlu araç üretildi.

Bunun 1 milyon 57 bin 920 adedi ihraç edildi.

Yani ürettiğimiz her dört aracın yaklaşık üçü dışarıya satıldı.

Otomotiv ihracatımız ise bir yılda yüzde 12 artarak 41,5 milyar dolara ulaştı.

Tek başına otomotiv sektörünün yıllık ihracatı, Türkiye'nin 2002 yılındaki bütün mal ihracatından daha fazla!

Bir kez daha yazalım:

2002 Türkiye'sinin bütün mal ihracatı: 36,1 milyar dolar.

2025 Türkiye'sinin yalnız otomotiv ihracatı: 41,5 milyar dolar.

Bu karşılaştırma Türkiye ekonomisinin geçirdiği değişimi uzun uzun anlatmaktan daha etkileyicidir.

Ama otomotiv yalnız değildir.

2025'te kimya sektörümüz 31,9 milyar dolar, elektrik-elektronik sektörümüz 17,7 milyar dolar, hazır giyim ve konfeksiyon sektörümüz 16,7 milyar dolar, demir ve demir dışı metaller sektörümüz 13,2 milyar dolar ihracat gerçekleştirdi.

Bunlara çeliği, makineleri, tekstili, mobilyayı, mücevheri, iklimlendirme sanayisini, savunma ve havacılığı, gemi ve yat sektörünü ekleyin.

Ortaya çok farklı alanlarda üretim yapabilen büyük bir sanayi altyapısı çıkıyor.

Türkiye bugün yalnız İstanbul'dan ihracat yapan bir ülke de değildir.

2025 yılında İstanbul yaklaşık 95,1 milyar dolar, Kocaeli 22,9 milyar dolar, Bursa 17,8 milyar dolar, Ankara 17,4 milyar dolar, İzmir ise 13,5 milyar dolar ihracat gerçekleştirdi.

Anadolu'nun başka şehirlerinde de organize sanayi bölgeleri, fabrikalar ve ihracatçı işletmeler büyüdü.

Gaziantep'te...

Konya'da, Kayseri'de, Manisa'da, Denizli'de, Sakarya'da, Tekirdağ'da, Mersin'de, Adana'da...

Türkiye'nin üretim haritası genişledi.

Bir başka rakam daha verelim.

2025 yılında Türkiye'nin mal ve hizmet ihracatı birlikte 396 milyar dolara ulaştı.

2002 yılında bu rakam yaklaşık 50 milyar dolardı.

Yani Türkiye'nin dünyaya sattığı mal ve hizmetlerin yıllık değeri yaklaşık sekiz katına çıktı.

Şimdi tekrar bağımsızlık meselesine dönelim.

Neden bütün bu rakamları veriyoruz

Çünkü önceki yazımızda dış borçtan bahsettik.

Türkiye'nin borcu var.

Enerji ithalatı var.

Hammadde ve ara malı ithalatı var.

Bazı yüksek teknolojili ürünlerde dışa bağımlılığı devam ediyor.

Bunları inkâr etmiyoruz.

Fakat terazinin yalnız bir kefesine borcu ve ithalatı koyup diğer kefesindeki 273 milyar dolarlık mal ihracatını, 122 milyar dolarlık hizmet ihracatını ve yaklaşık 396 milyar dolarlık toplam ihracat kapasitesini görmezden gelirseniz Türkiye ekonomisini anlayamazsınız.