Mustafa Kutlu'nun son çıkan hikâye kitabıBahtımın Yıldızı, kapağı ile sosyal medyanın birkaç günlük gündemi oldu. Kapakta iki genç kız var. Aynı kıyafet içinde soldakinin başı örtülü, sağdakinin başı açık. Kulak hizası küt kesim saç. Esasında kapak görseli aynı kızın iki farklı halini imliyor. 17 yaşında başını örten Meryem yıllar sonra aynı kıyafet ve beden içinde "başını açan" olmuş.

Sosyal medya ahalisi henüz eline bile ulaşmayan bir kitap için niye bu kadar tartıştı Cevabı algoritmik zekada. Zarfa değil mazrufa bakalım sözü internet çağında pek geçerli değil. Görsel metin, yazılı metnin daima önünde. Gazetedeki köşe yazıları bile neredeyse birbirinin aynı olan fotoğraf kareleri ile servis ediliyor sosyal medyada. Bunun sebebini sorduğumda aldığım cevap: "Algoritma, görsel metni yazılı metne göre daha hızlı bir şekilde algılayıp dolaşıma sokuyor."

Kapak görseli üzerindeki tartışmalar, yorumlar, hikâye kitabının kısa zamanda alımlanmasını sağladı belki de. Belki de dememin sebebi şu: Mustafa Kutlu'nun uzun yıllar içinde okuyucusu ile kurmuş olduğu bağa dayalı olarak her yıl yeni çıkaracağı kitabı bekleyenlerin sayısı hiç de az değil. Bu okuyucuların önemli kısmının sosyal medyadaki kapak üzerinden yapılmış tartışmalardan haberdar olmamaları da mümkün.

Bahtımın Yıldızı'nın muhtevasına gelince... Yazarın her zaman dert edindiği temalar üzerinde ilerliyor. Taşra-şehir çatışması, modernleşmenin getirdiği savrulmalar, değerlerin aşınması, değişimin hızı, hızlı değişimin tazyiki altında bireylerin savrulması.

Kitap temel hatlarıyla Anadolu'dan İstanbul'a üniversite okumak için gelen Emin ile Meryem etrafında şekilleniyor. Ancak bu ana eksen arka planda Türk toplumunun son yıllarda geçirdiği kültürel ve bireysel dönüşümlerin endam aynası olma işlevini de yerine getiriyor.

Meryem ile Emin sivil toplum çalışmalarında tanışıyor. Kitabın ilerleyen sayfalarında Meryem'in başını örtme sahnesi ile karşılaşıyoruz. "Karşılaşıyoruz"dan kastım, duygusal dünyasının renklerine aşina oluyoruz. Müezzinin sesi ile bölünen zaman, kitap fuarından alınanYoksul İçimizdekitabı.

Yoksul İçimizde,Süheyla'nın bir dünyadan vazgeçerek işini bırakmasının, başını örtmesinin hikâyesiydi. Duygusunun tekmilini birden içindeve derinde yaşayan Süheyla, 1981 yılında girdi dünyamıza. Taşıdığı iklim ile 1970'lerin "birleşen dünyalar" zamanından bir özne idi. Meryem ise aynı partiye oy verenlerin "aynı" kalmadığı, birbirinden çok farklı zamanları yaşadığı bir dünyanın öznesi.

Belediye Başkan adayı olan Meryem'in babası, seçimler sırasında kızının ilçeye gelmesini istemeyecek kadar "bütün kesimlere" hitap edip oy alma heyecanı/telaşı içinde. Kızının başının örtülü olduğu bilinirse oy kaybedebileceğini düşünüyor zira. Meryem'in babası ve annesi tam da Özal'ın takdir ettiği, taltif ettiği Müslümanlardan. Oyununu da oynuyor, orucunu da tutuyor. Gerektiğinde içiyor. Beis yok yani.

Duvarlar yıkılırken, SSCB dağılırken, Türkiye 12 Eylül'ün şemsiyesi altında neoliberal politikalara dolu dizgin kucak açarken, Mustafa Kutlu'nun 1981 yılında yayımladığıYoksulluk İçimizde'nin Süheyla'sı başını örtüp "ev zamanına" çekiliyordu. İnternet çağında artık "ev zamanı" en çok evlerde imha olmuş durumda. Süheyla'nın neden başını örttüğünü hiç sormadık. Fıtratına geri dönmüş ahir zaman yolcusu için bu soruyu sormak anlamlı değildi bizim için.

Oysa Arkeoloji tahsili yapan Meryem, tahsilini doktora ile taçlandırmış iken ansızın başını açar. Neden açtığını anlatıcı da bilmez. Sebeplerden sebep beğenmek bahsi yarım kalır böylece. Anlatıcı için teselli, Meryem başını açtı ama yuvasını yıkmayacak tesellisidir.

Anlatıcı hangi güven ile böyle düşünüyor Metnin ilerleyişi anlatıcının umudunu diri tutmaya yetmeyecek gibi görünüyor oysa.

Bekarlık zamanlarında ortak idealler etrafında buluşan Meryem ve Emin, evlendikten sonra ortak zamanı kaybediyor. Emin hep dışarda. Kızları Asude babasını evde neredeyse hiç görmüyor.

Ev zamanı yok, kamusal ideallerin zamanı yok. Eşler, onları birbirine bağlayacak aynı ufuk çizgisine sahip değiller artık. Satır araları "Sen yoluna, ben yoluma" ihtarını yavaş yavaş hazırlıyor mu Belki.

Belki dememin sebebi şu: Biz, yani okuyucular Süheyla'nın hayat izlerini, gönül izlerini adım adım takip edebiliyorduk. Ama o 1980'lerin dünyasıydı. İnternet çağında her şey hemen şimdi ve burada, olanca hızıyla.

Değişimin hızını 2012 Mayıs ayında dikkatinize sunduğum bir yazı üzerinden hatırlatmak istiyorum.

"Edebiyatımızın 'Çalışan' Kadınları/Çalışmayı Bırakan Süheyla" başlıklı yazımda şöyle demiştim:

"Türk edebiyatının çalışma hayatını terk eden ilk karakteri,kendi okumalarımla sınırlı bir gözlem olduğunu belirterek ifade etmem gerekirse,Mustafa Kutlu'nunYoksulluk İçimizdeöyküsünün Süheyla'sıdır.

Süheyla gittiği işe gitmekten vazgeçmiştir. Evlenmeyi beklediği adamı sevmekten vazgeçmiştir.

Süheyla, "Rabbim bana eşyanın hakikatini göster" diye dua eden bir peygamberin ümmeti olmanın idrakine varmış, gerisini boş vermiştir.

Popüler İslami romanların bir erkek tarafından hidayete kavuşturulan genç kızlarına inat, erkeğe yol gösteren bir "yıldız" olarak, orada öylece parlamaya devam etmiştir.

Benim kuşağım için, yani kitabın yayınlandığı 1981 yılında üniversite öğrencisi olan kuşak için Süheyla bizden biridir. Onun için Süheyla'nın aldığı kararlara hiç şaşırmadan eşlik ettik satır satır. Hiç şaşırmadan içimize yerleştirdik.