ABD dış politikasında özellikle güncel "America First" çizgide temel ölçü "ABD'nin çıkarı ne, ne kazanıyoruz, ne taviz alıyoruz" sorusudur. Beyaz Saray'ın 2025 tarihli direktifinde ABD dış politikasının "Amerikan çıkarlarını" ve "Amerikan vatandaşlarını" önceleyeceği açıkça belirtiliyor.
Avrupa Birliği dış politikasında temel anlayış ise ortakların ve müttefiklerin ortak çıkarlar, ortak güvenlik ve kazan- kazan çıkar anlayışıdır.
Rusya özellikle eski Sovyet coğrafyasında askerî, enerji, güvenlik ve siyasi bağımlılık üzerinden doğrudan nüfuz kurmaya çalışıyor. Ukrayna savaşı, Belarus üzerindeki etkisi, Kafkasya ve Orta Asya'daki güvenlik araçları bu anlayışı açıkça ortaya koyuyor.
in ise nüfuzunu teknoloji altyapısı, ticaret bağımlılığı, kredi ilişkileri ve diplomatik baskı ile artırma peşindedir.
Avrupa, dünyada insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğünde en ileri düzeydedir.
Türkiye ile Avrupa Birliğinin, eskiden beri devam eden bağları var. Türkiye Avrupa Komisyonu ilk üyelerinden birisidir. Avrupa İnsan Hakları mahkeme sistemini kabul etmiştir. Gümrük Birliği anlaşması var. NATO, AGİT, OECD üyesidir.
Türkiye; ihracatının yarısını AB ve İngiltere'ye yapıyor ve dış ticaret fazlası veriyor. İhracatının en fazla yüzde 4'ünü Rusya ve in'e yapıyor. Ama bu iki ülkeye karşı yılda yaklaşık 80 milyar dolar dış ticaret açığı veriyor.
Türkiye'nin AB'ye girmesi mümkün iken, bugün çok zora girmiştir.
Zora girmesini önce biz başlattık.Sorun 2017'de, Türkiye'de yapılan anayasa referandumu için Avrupa'daki Türk seçmenlere dönük "Evet" kampanyası yapılmak istenmesi oldu. Dışişleri Bakanı Mevlüt avuşoğlu'nun Rotterdam'da konuşma yapmasına, Hollanda Başbakanı Mark Rutte ise "Hollanda'nın kamusal alanı başka ülkelerin siyasi kampanya alanı değildir"

5