İnsanları düşük ücretle çalışmaya mecbur bırakmak tek başına modern kölelik sayılmayabilir. Ama eğer hükümetler eliyle halk yoksul bırakılıyor, borçlanmak zorunda kalıyor, sendikalaşması engelleniyorsa, bunun adı modern kölelik sistemidir.

ILO'ya göre modern kölelik, kişinin tehdit, aldatma, gücün kötüye kullanımı veya başka baskılar nedeniyle reddedemediği ya da terk edemediği sömürü durumlarını kapsar; 2021 tahminlerinde dünyada 49,6 milyon insan modern kölelik içinde, bunun 27,6 milyonu zorla çalıştırma kapsamındadır.

Modern kölelik kendiliğinden ortaya çıkmaz. Hükümetlerin yanlış veya yanlı politikaları ve otokratik gidişatla oluşur. Kendimizden örnek verelim.

Türkiye'de Hükümet tarafından korunan ve hatta övülen, karın tokluğuna ve günde 12 saat çalışmak zorunda olan sığınmacılar varken elbette diğer çalışanlar dışlanacaktır. Kayıt dışı istihdam oranı yüksek iken, Devlet TÜFE'yi düşük gösterip maaş ve ücretleri reel olarak düşürülüyorsa, modern kölelik kader haline gelmiş demektir.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2026 yılının ilk çeyreği itibarıyla Türkiye genelinde kayıt dışı istihdam oranı yüzde 23,4 seviyesindedir. Yani dört kişiden birisi kayıt dışı çalışıyor.

2000 öncesi Türkiye de sendikalı işçi oranı yüzde 60 iken şimdi yüzde 14'e geriledi.

Fredoom House (Dünya Özgürlükler Evi) 2021Türkiye raporunda, özgürlük anketi içinde yer alan "Sendikalar ve benzeri meslek örgütleri veya işçi örgütleri için özgürlük var mı" sorusuna dört üstünden 1 puan verilmiş. Yapılan yorum hiç de iç açıcı değil. Bu yorum;

Türkiye'de "Grev hakkı da dahil olmak üzere sendikal faaliyetler kanunla ve uygulamada sınırlandırılmıştır; işverenlerin sendika karşıtı faaliyetleri yaygındır ve yasal korumalar yetersiz şekilde uygulanmaktadır. Temsil barajı gereklilikleri sistemi, sendikaların toplu sözleşme haklarını güvence altına almasını zorlaştırmaktadır." şeklindedir.

Avrupa Birliği; 2022 Türkiye raporunun giriş bölümünde; "Sendikal haklar, gerçek anlamda sosyal diyalog eksikliği ve süregelen kayıt dışı istihdam düzeyleri ile ilgili endişeler devam ediyor.'' Deniliyor.

Uluslararası sermaye, özellikle tekstil sektöründe hangi ülkede emek ucuz ise, o ülkeye gidiyor. Türkiye'de asgari ücret yüksek değil, 604 dolardır. Ama Mısırda 140 dolar olduğu için bizde tekstil sektörü Mısıra kaydı.

Uluslararası Sendikalar Konfederasyonunun (ITUC) 148 ülkeyi kapsayan raporuna göre; Türkiye, 2022 ve 2023 yılında "çalışanlar için en kötü 10 ülke" arasında yer aldı.

Bu ülkeler ve asgari ücretleri;

Bangladeş, 113 dolar, Belarus, brüt 260 dolar, Ekvador, Brüt 482 dolar, Mısır, 160 dolar, Esvatini, 120 dolar, Guatemala, 420 dolar, Myanmar, 100 dolar Filipinler, 300 dolar, Tunus,140 dolar, Türkiye, 604 dolardır.