Kur artışı kaçınılmazdır

Esfender Korkmaz
21.06.2026
88

Ocak-Nisan 2026 cari açık 29 milyar 972 milyon dolar oldu. Geçen sene 22 milyar 586 milyon dolar idi.

Aynı dört ayda Türkiye'den net hata ve noksan kaleminden 17 milyar 687 milyon dolar çıktı. Yani 4 ayda 47 milyar 659 milyon dolar döviz kaybımız oldu.

Doğrudan yabancı yatırım sermayesi gelmiyor. Cari açık dış borçla finanse ediliyor.

Şimdilerde, cari açığın iki temel nedeni var. Birisi siyasi sorunlardır. CHP' ye yapılanlar ve AB kararları, sermayede güvenin dibe vurmasına neden oldu. Yatırım sermayesi gelmiyor, tersine çıkıyor.

Son yıllarda TL aşırı değer kazandı. Türkiye rekabet gücünü kaybetti.

MB reel kur endeksi, TL değerini göstermiyor. Zira artık kur dengesi piyasada oluşmuyor, MB müdahale ediyor.

Döviz kuru da aslında bir fiyattır. Dalgalı kur politikasında denge kur, serbest piyasada döviz arz ve talebine göre oluşur. Ekonomideki beklentiler, faiz oranları, enflasyon, dış ticaret, siyasi riskler ve sermaye hareketleri değiştikçe denge kuru da sürekli değişebilir.

Teorik olarak dalgalı kur sisteminin döviz kurunu dengeye getireceği savunulmuştur. Dalgalı kur sisteminde, cari açık ortaya çıkarsa döviz ihtiyacı ve döviz talebi artar. Döviz kuru değer kazanır, milli para değer kaybeder. Milli para değer kaybedince Ülkenin dış rekabet gücü artar. ünkü milli parayla hesaplanan ürün fiyatı, döviz cinsinden düşer. Buna karşılık ithal malları da milli para cinsinden daha pahalı olur. Sonuçta ithalat talebi düşer. İhracat artar. Dış ticaret açığı ve cari açık kalkar. Dış ödemelerde yeniden denge sağlanır. Cari fazla veren durumlarda ise tersi olur.

Dalgalı kur sisteminde aşırı kur hareketlerinde MB döviz alır ve satar, müdahale eder. Gelişmiş ekonomiler için uygun bir sistem olan dalgalı kur sistemi, sürekli cari açık veren ve kırılgan ekonomik yapıya sahip Türkiye için uygun değildir. Kaldı ki, dediğim gibi kur dengesi piyasada oluşmuyor, enflasyonla mücadele için MB ve kamu bankaları kur artmasın diye sürekli döviz satıyor.

O zaman kuru piyasa değil, hükümetler belirliyor.

Türkiye de 2003 yılında ve sonrasında döviz kuru uzun süre dengede kaldı. Bu nedenle MB reel kuru 2003 baz yılına göre hesaplıyor. Ama kur piyasa da oluşmadığı için reel kur gerçeği yansıtmıyor.