Küresel ekonomi içinde yar alan ve küresel politikaları benimsemiş ülkelerin, kalkınması için oyunu kurallarına göre oynaması gerekir. Söz gelimi in'de hakim yönetim komünist parti, eğer piyasa ekonomisi kurallarına geçiş yapmasaydı, yabancı yatırım sermayesi girmezdi. in'de bugünkü seviyesine gelmezdi.

Aslında in yabancı yatırım sermayesi girişini teşvik etti ve güvence verdi. Yabancı yatırım sermayesi de bu ülkeye teknoloji götürdü, ücretler genel seviyesinin artmasında da etkili oldu. Ama in demokrasiye geçmediği, tek parti diktası altında kaldığı sürece, bundan sonra bir yere gidemez. Teknolojik seviyeyi de daha ileri götüremez. Söz gelimi ben bizzat yaşadım, bilinen bir Avrupa otomobil marakası iki binek otomobili in'de üretti. İki otomobil de sorunlu çıktı.

Bana göre in burada frenledi.

FM (Frontier Markets) öncü gelişmekte olan piyasalardır.

Bunlar, gelişmekte olan ülkelerden daha küçük, daha az derin, likiditesi düşük ama büyüme potansiyeli yüksek piyasalardır. Örneğin bazı Afrika, Orta Asya, Balkan, Orta Doğu ülkeleri bu sınıfa girebilir.

Sıralama kabaca şöyledir:

Gelişmiş piyasalar; ABD, Almanya, Japonya
Gelişmekte olan piyasalar; Türkiye, Brezilya, Hindistan, Endonezya
Frontier Markets / FM; Vietnam, Fas, Romanya'nın eski sınıflaması, Kazakistan, Kenya, Bangladeş gibi daha küçük piyasalar

Tekrar etmek gerekirse, Türkiye genellikle FM değil, "gelişmekte olan piyasa" sınıfındadır. Ancak demokrasi, hukuk, kur istikrarı, sermaye hareketleri ve borsa derinliği zayıfladığı için bazı yatırımcılar Türkiye'yi fiilen "frontier market riski taşıyan gelişmekte olan ülke" gibi görmeye başladı.

Yani Güney Kore sıçrama yaptı, gelişmiş ülke oldu, Türkiye geriye düştü Frontier Market statüsünde işlem görmeye başladı. Türkiye'ye Doğrudan yabancı yatırım sermayesi ve teknoloji girişi kesildi.

FM'yi ve gelişmekte olan ülkelerde doğrudan yabancı yatırım sermayesi girişi açısından değerlendirmede; Temel ölçütler olarak

Hukuk güvenliği, siyasi istikrar, kur riski, pazar büyüklüğü, işgücü, vergi/teşvikler, lojistik, enerji maliyeti ve Dış ticaret bağlantıları şeklinde değerlendirmek mümkündür. Bu bağlamda;

Grup

Ülkeler

Neden öne çıkıyor

Dikkat edilmesi gereken risk

En güvenli yatırım ülkeleri

ABD, Kanada, Singapur, Danimarka, Almanya, Japonya

Hukuk, teknoloji, pazar büyüklüğü, finansmana erişim, kurumsal güven

Maliyetler yüksek; işgücü pahalı

Büyüme potansiyeli yüksek ülkeler

Hindistan, Vietnam, Endonezya, Malezya, Filipinler

Genç nüfus, üretim kayması, iç pazar büyümesi, Asya tedarik zinciri

Bürokrasi, altyapı, siyasi/jeopolitik risk

Bölgesel üretim ve ihracat üssü olabilir