Nisan ayı enflasyon verileri;

TÜİK aylık TÜFE oranı yüzde 4,18, İTO aylık geçinme endeksinde yüzde artış 3,74, TÜİK yıllık TÜFE oranı yüzde 32,37, İTO geçinme endeksinde yüzde artış 40,63, TÜİK aylık gıda fiyat artışı yüzde 8,72, TÜİK yıllık gıda fiyat artışı yüzde 34,56 oldu. Mayıs ayı kira artış oranı için yasal olarak geçerli TÜİK 12 aylık ortalama TÜFE oranı da yüzde 32,43 oldu.

Yüzde 4,18 aylık enflasyon, dünya yıllık ortalama enflasyonuna yakındır. Temel sorun, ekonomide yüksek kırılganlık, yapısal sorunlar, mali disiplin sorunu ve güven sorunudur. Bu nedenle savaş gibi nedenler, Türkiye'de enflasyonun daha fazla artmasına neden oluyor.

Bu nedenler, petrol ve enerji fiyatlarının artması, mevsimsel olarak gıda fiyatlarının artması, dolaylı vergiler, kamu tarafından belirlenen elektrik, doğalgaz fiyatlarının artırılması, iç siyasi sorunlarda tırmanmanın Beklentiler ve fiyatlama davranışlarında negatif değişme ve en önemlisi politikalara ve ekonomi yönetimine olan güvenin azalmasıdır.

Yüksek enflasyonun ekonomik ve sosyal yapı üzerinde bozucu etkileri var. Bunların başında hayat pahalılığı gelir.

Hayat Pahalılığı: Gelir artışının enflasyonun gerisinde kalmasıdır. Başka bir ifade ile hayat pahalılığı fiyatlar artarken gelirlerin daha düşük oranda artması ile satın alma gücü azalır. Söz gelimi, fiyatlar yüzde 40 artarken gelirler yüzde 30 artıyorsa hayat pahalılığı var demektir.

Söz gelimi 2025 yılında ele geçen asgari ücret artışı yüzde 30 oldu. Buna karşılık 2025 yılı 1995 temel yılına göre İTO geçinme endeksi yüzde 40,12 oranında arttı. Eğer İTO İstanbul geçinme endeksine bakarsak İstanbul'da yaşayan asgari ücretlinin satın alma gücü düştü.

Parantez içinde söylersek, İstanbul'da mal ve hizmet fiyatları Türkiye'nin diğer illerine göre orta sıralarda yer alıyor. Bu nedenle İTO İstanbullular geçinme endeksini Türkiye geneli için kullanabiliriz.

2024 yılında Türkiye de ele geçen net asgari ücret 17.002,12 lira idi. Asgari ücretli 100 liralık bir maldan 170 adet satın alıyordu. 2025'te asgari ücret 22.104,12 liraya yükseldi. Ancak 100 liralık mal da İTO geçinme endeksine göre 140,12 lira oldu. Bu durumda 22.002,12 lira alan asgari ücretli aynı maldan bu defa, 13 adet daha az,