Devalüasyon baskısı oluştu

Esfender Korkmaz
02.07.2026
93

Merkez Bankası ve kamu bankaları dezenflasyonist politikalar kapsamında döviz kurlarını düşük tutmak ve TL'yi değerli kılmak için döviz satıyor.

Eğer kurlarda reel artış olursa, bu ithalat fiyatlarını artırır. İthalat fiyatlarının artması ise hem ithal girdi maliyetlerini artırır ve fiyatlara yansır, hem de ithal tüketim mallarının doğrudan fiyatını artırır.

MB bu hesapla TL'yi değerli tutuyor. Ama bu politikaların nereye gideceğine ve getirdiği maliyetleri hesaplamıyor.

Türkiye'nin dış rekabet gücü düştü.

TÜFE'ye göre Dolar;

2024 yılında yüzde eksi 7,4 oranında reel değer kaybetti, 2025 yılında yüzde eksi 6,82 oranında reel değer kaybetti, 2026 Mayıs ayında, yıllık eksi 11,70 oranında reel değer kaybetti.

Son yıllarda Türk Lirasının aşırı değer kazanması, Türkiye'nin dış ticarette rekabet gücünün düşmesine ve ihracatın duraklamasına neden oldu.

Ocak-Mayıs 2026 döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre İhracatta artış olmadı (binde 2), ithalat ise 1,1 oranında arttı. Dış ticaret açığı yüzde 3,6 oranında arttı.

Türkiye'de cari açığın GSYH oranı yüzde 1,5-yüzde 2 arasındadır. Bu açık yüksek değil ve fakat 25 sene devam etmesi nedeni ile sürdürebilmek risklidir.

MB'nin hesap edemediği, kurların düşük tutulması ithalat fiyatlarının düşük kalması demektir. Ama ithalatçı ithal ettiği malı maliyete göre değil, piyasada diğer malların fiyatına göre ayarlıyor. Bu durumda ithalatçı karı artıyor ve fakat fiyatlarda yine piyasaya paralel artıyor.

MB Resmi rezervlerinde risk

Merkez Bankası resmi rezervlerini esas olarak piyasadan döviz çekerek artırdı. Mekanizma şu:

Sıcak para girişi;

MB faizleri yüzde 5 ve üzeri reel faiz seviyesinde tutuyor. Yabancı yatırımcının TL tahvil, mevduat ve borsa için kısa vadeli döviz girişi oldu. Yurtiçi yerleşikler de bir miktar dövizden TL'ye geçti.

Swap ve zorunlu karşılık

Swap, döviz depo, bankaların zorunlu karşılıkları gibi kalemler brüt rezervi büyütür; fakat bunların karşılığında TCMB'nin yükümlülüğü vardır. Nitekim 19 Haziran 2026 haftasında TCMB'nin toplam yabancı para swap işlemlerinden kaynaklanan net döviz yükümlülüğü 18,3 milyar dolardır.

2026 Haziran ayında bankaların Merkez bankasında tuttukları karşılık 62,7 milyar dolardır.

Türkiye ye son iki yıldır, gayrimenkul hariç, doğrudan yabancı yatırım sermayesi gelmiyor. Merkez bankasının Swap, zorunlu karşılık ve emanet dövizler ise brüt rezervini artırır ama ülkenin gerçek kullanılabilir rezerv gücünü aynı ölçüde artırmaz. Bu nedenle değerlendirmede