Güneş battı, akşam ezanı okunuyor. Arafat'tan inme vakti.Yola koyulma hazırlığındayız. İntikal edecek ve Müzdelife'de vakfeye duracağız. Hacı olmanın heyecanına, inşa edici ibadeti eksiksiz yapma telâşı karışıyor.İhramlılar ordusu, zikir ve dualar eşliğinde 1392 yıldır adımlanan, her adımı Efendimiz tarafından uygulanarak öğretilen o kutlu yola koyuluyor. "Arafat'tan dalga dalga indiğinizde Meş'ar-i Haram'da Allah'ı zikredin" (Bakara, 198). Milyonlarca Müslüman, haccın bir rüknünden diğerine akıyor. Kimi yayan, kimi araçlarla. Bu yürüyüşün, böylesine hemhal olmanın eşi benzeri yok. Vücudun tüm azaları bir arada. Genç, yaşlı, hasta, düşkün, kadın, erkek, çocuk, en zengin, en yoksul, en bilgin, en cahil, en kimse kim Herkes eşit. Herkes, Allah'ın adaletinin gölgesine sığınmış."Sonra insanların dalga dalga ilerlediği yerden siz de ilerleyin. Allah'tan bağışlanmanızı dileyin. Kuşkusuz Allah çok bağışlayandır, çok merhametlidir"(Bakara, 199). Telbiyeler daha kalpten, daha içten ediliyor. Yeryüzünden gökyüzüne bir iman, inanç ve itaat gürlemesi yükseliyor. Yürekler titriyor. "Lebbeyk, Allâhümme lebbeyk. Lebbeyke, lâ şerîke leke lebbeyk. İnne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk, lâ şerîke lek." "Rabbim! Davetine sözüm ve özümle tekrar tekrar icabet ettim, emrine boyun eğdim. Rabbim! Senin davetine icabet boynumun borcudur. Senin eşin ve ortağın yoktur. Rabbim! Bütün varlığımla sana yöneldim; hamd senin, nimet senin, mülk senindir. Senin eşin ve ortağın yoktur." Cem olma yeri Müzdelife. Hz. Âdem Efendimiz ile Havva annemizin burada buluştuğu rivayet ediliyor. İnsanlığın başlangıç yerindeyiz, en başa dönüyoruz. Şimdi bağışlanmayı murat etme zamanı. Geldik. Akşam ve yatsı namazlarını cem-i tehir ederek kılıyor, ardından vakfeye duruyoruz. Allah'a yaklaşma yerindeyiz. Milyonlarca Müslüman Arafat'ta ilahi huzurda bağışlanmayı diliyor. "Bu rahmet diyarı şahit olsun ahdimize! Yer-gök sözümüze şahit olsun, sözümüzü yerine getirmeyi nasip eyle Allah'ım. Bizi sözünde sebat edenlerden eyle Allah'ım. Tut elimizden, bizi bırakma, bizi nefsimizle baş başa bırakma Ya Rabbi!