Bir kahraman yaratmak

Son birkaç gündür güzel ülkemiz bir pop yıldızının kurduğu Ahbap Derneği üzerinden özellikle deprem zamanında yapılan yardımların büyük bir suistimale uğradığını yargı kararı üzerinden konuşuyor. Bu garip öykü tam da Brecht'in, "Ne yazık kahramanlar yetiştiren toplumlara..." sözünün kaba bir özeti gibi. Yazar, her zamanki gibi diyalektik düşüncesi gereği yaptığı tersinlemeyle dünya tarihini de özetliyor. Öte yandan bize iki noktanın altını çizmemiz gerektiğini söylüyor: Birincisi, kişilerin her zaman devletin güvencesi altında yaşaması gerektiği ve bireyin her şeyden kıymetli olduğu gerçeği. İkincisi de yeri geldiğinde kişilerden ziyade devletlerin kahraman olması için gerekli önlemlerin alınmasının bir zorunluluk olduğu... Ne acı ki Ahbap Derneği devletin bu sorumluluğu almakta geciktiği düşüncesi üzerine itibar gördü. Devletin kahraman olamadığına inanılan bir yerde ise farklı örgütlenme biçimleri ortaya çıktı.

***

Öte yandan toplumca "kahraman" yaratmaya bayılırız. İnsanın içinden taşan duygu sarkacının zaaflara yol açma ihtimali son derece yabancıdır bizlere. Sinmiş, yılmış, kapana kısılmış, ne yapacağını bilmez kişilerle ilgilenmek istemeyiz. Onların trajik hatalarına dudak bükerek bakarız hep. Özellikle kişiliklerin kahramanlıklarını, cenk alanlarındaki olağanüstülüklerini, yiğitliklerini fısıldarız birbirimize. Hatta üstüne ekleyerek, yaşananlara bire bin katarak. Öyle ki sürecin sonunda olayların akışıyla koşut giden tarihsellik noktasıyla kulaktan kulağa yayılanlar, söylentiler çelişkiler içerir. Yine de aldırmayız.

***

Aziz Nesin'in, "Sen Gara Değilsin" öyküsü, Gara'nın ortalıkta dolaşan söylentiler nedeniyle halk kahramanı ilan edilmesi üzerine kuruludur. Birileri de Gara'nın asılsız kahramanlığını kullanarak yönetici olur. Onunla birlikte nasıl savaştıklarını anlatırlar kent meydanlarında, anma törenlerinde... Ancak Gara, batan savaş gemisinden tesadüfen sağ kurtulup ülkesine geri gelir ve kentin ortasındaki heykeliyle karşılaşır. Gara'nın olmayan kahramanlığını destanlaştırarak çıkar elde edenler ona başka bir kimlik teklif eder; ancak Gara bunu reddeder. Sonunda da kurban olur. Gara ile birlikte "gerçek" de öldürülür. ünkü mevcut düzende bir kahramana ihtiyaç vardır. Gara'nın ölüsü daha kıymetlidir.