19 Mayıs Bayramı, Atatürk'ün "Benim doğum tarihim olarak kabul edebilirsiniz" dediği, Samsun'a çıkarak İstiklal Savaşı'nı başlattığı günün kutlanmasıdır.

20 Haziran 1938'de "Gençlik ve Spor Bayramı" olarak milli bayramlarımız arasına katılmıştır.

İlginç bir biçimde, bütün haksızlık, hukuksuzluk ve antidemokratik uygulamaları Atatürk adına yaptıklarını iddia eden, ama aslında "Kemalizmi Kenanizm olarak yozlaştıran" ve Anayasa'ya din dersini zorunlu ders olarak koyduran 12 Eylül darbecileri, bu bayramın adına 7 Mart 1981'de "Atatürk'ü anma" ibaresini de eklemişlerdir.

***

19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı tarihte ilk ve son kez, 1960 yılında yasaklandı:

İktidarını ok Partili Rejime borçlu olan Menderes'in rejimi geriletmiş olması büyük tepkilere yol açmış ve tepkiler, ok Partili Rejim'in ilk darbesi olan, "Tahkikat Encümeni Darbesiyle" doruğa çıkmıştı.

Menderes, 15 milletvekilinden oluşan "Encümen"i hem sivil hem de askeri mahkemelerin, hem savcı hem de yargıçların yetkileriyle donatmıştı:

Yani bu "Encümen" hem generalleri hem de valileri bile suçlayabilecek ve mahkûm edebilecekti.

Üstelik kararları kesindi, temyiz hakkı da yoktu.

Görevi ise Menderes'in CHP'yi kapatma ve zaten otoriterleştirdiği rejimi totaliterleştirme niyetini açıkça ortaya koyuyordu: "Basının ve muhalefetin rejim aleyhtarı faaliyetlerini tahkik!"

"Encümenin" yetkisi 27 Nisan'da yasalamıştı.

Bu "Anayasal Sivil Darbe" üzerine, İstanbul Üniversitesi'ndeki öğrenciler 28 Nisan'da protestoya başlamış, polis bu gösterileri şiddet kullanarak bastırmış; öğrencileri korumak isteyen Rektör Prof. Sıddık Sami Onar yerlerde sürüklenmiş, Turan Emeksiz öldürülmüş ve sıkıyönetim ilan edilmişti.

29 Nisan'da Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi ve Ankara Hukuk Fakültesi öğrencileri de fakülte bahçelerinde protestolara başlamış, bu gösteriler, Siyasal Bilgiler Fakültesi binasına Korgeneral Namık Argüç