Emperyalizm, Lumumba, Musaddık, Allende ve Atatürk

ABD ve İsrail, İran'a saldırıyı başlattı. Trump'ın canlı konuşmasını tüylerim ürpererek izledim:

Dünya ve özellikle de Ortadoğu bölgesi uzun vadeli bir istikrarsızlığa mahkûm görünüyor.

Tam bu arada, ülkemizde neler oluyor; neden ve nasıl oluyor

Cuma günkü yazımda, İktidarın küçük ortağının "İmralı'ya statü istemesi" üzerine, biraz ironik bir dille, Emperyalizmin, Türkleri ve Kürtleri, Ortadoğu'da, ANZAKLAR gibi kullanmak istediğine değinmiştim.

Şimdi yine aynı konuda, tarihten dört örnek vererek bir çözümleme yapmaya çalışacağım.

***

Patrice Emery Lumumba

2 Temmuz 1925-17 Ocak 1961

Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin bağımsızlık mücadelesinin önderi ve ilk başbakanı.

23 Haziran 1960'ta ilk hükümeti kurdu. Eylül ayında devlet başkanı Kasavubu tarafından yasallığı şüpheli şekilde görevinden el çektirildi.

4 Eylül'de Albay Mobutu önderliğindeki bir askeri cunta yönetimi ele geçirdi ve Lumumba 1 Aralık 1960'ta Mobutu'ya bağlı birlikler tarafından tutuklandı.

Tutuklu bulunduğu başkentteki hapishaneden alınarak bağımsızlığını ilan eden ve siyasi alandaki baş düşmanı olan Tshombe'nin emrindeki Katanga bölgesine sevk edildi ve arkadaşları ile birlikte kurşuna dizildi. Cesedi sülfürik asit ile eritilerek yok edildi.

Şubat 2002'de Belçika hükümeti "Lumumba'nın öldürülmesine giden olaylarda inkâr edilemez bir sorumluluk payına sahip olduğunu" kabul eden bir açıklama yayımladı.

Temmuz 2002'de ABD hükümeti CIA'in, Lumumba karşıtlarına para ve politik destek yardımında bulunarak ve Mobutu'ya silah ve askeri eğitim sağlayarak Lumumba'nın öldürülmesinde rol oynadığını ortaya çıkaran belgeleri açıkladı.

***

Muhammed Hidayet Musaddık

16 Haziran 1882-5 Mart 1967

1951'den 1953'e kadar İran başbakanı olarak görev yapan, toprak reformunu ve petrolün millileştirilmesini gerçekleştiren politikacı.

Kermit Roosevelt Jr. liderliğindeki Birleşik Krallık (MI6) ve Amerika Birleşik Devletleri (CIA) istihbarat teşkilatlarının desteğiyle 1953 İran darbesinde hükümeti devrildi.

Darbenin ardından Şah, İngilizlerle petrol anlaşması imzaladı.

2013 yılında ABD hükümeti, protestoculara ödeme yapmak ve yetkililere rüşvet vermek de dahil olmak üzere, dış politika girişimlerinin bir parçası olarak darbedeki rolünü resmen kabul etti.

***

Salvador Guillermo Allende Gossens

26 Haziran 1908-11 Eylül 1973

1970'ten 1973'teki ölümüne kadar üç yıl boyunca Şili Cumhurbaşkanı olarak görev yapan Latin Amerika'da liberal demokratik bir sistemde seçimle işbaşına gelmiş olan ilk Sosyalist siyasetçi.

Ancak Kongre'de çoğunluğu elinde tutan sağ partiler ve yargıyla sık sık çatışma yaşadı.