Benim çevremdeki kıdemli laik vatandaşlara göre, bugünkü Türkiye'nin sosyal, siyasi ve iktisadi durumu, hiç olmadığı kadar kötüdür. Üstelik bunun düzeleceğine dair bir emare de yoktur. Benzeri yakınmaları gençlerden de duyuyorum. Pek tabii, onlar daha ziyade gelecekle ilgili endişelerini dile getiriyor. Bunda da büyüklerinden duyduklarının etkisi büyük. İşin ilginç yanı, ABD'de ve Avrupa Birliği ülkelerinde de bir moral bozukluğu var gibi duruyor. Yirmi, otuz yıl öncesine kadar bu ülkelerde böyle bir ruh hali yoktu. ünkü onlar, tüm dünyanın gıpta ettiği "Batı Medeniyeti"ni inşa etmişlerdi. Bununla da gurur duyuyorlardı. Herkes onlara benzemeye çalışıyordu. Onların benzemek istediği daha ileri bir model yoktu. Ancak görüldü ki; "yaptıklarıyla doyuma ulaşmak" kişi ve toplumlarda yeni sorunları ve fırsatları algılama zafiyeti yaratıyordu. Üstelik bunun verdiği rehavet, risk iştahını azaltıyor, girişim dürtüsünü köreltiyor. Batılıların (ABD+AB), önce Japonya'nın şimdi de in'in başarıları karşısında özgüven kaybına uğradıkları kesin. Deli () Trump'ın "Amerika'yı Yeniden Büyük Yap" manifestosu, aslında geri kaldıklarının itirafıdır.

HER SEBEP BİR SONU, HER SONU BİR SEBEPTİR

Bilim, doğanın işleyişine akıl erdirmedir. Bilimin pragmatik (faydacı) amacı sorunların sebebini bulup, sebebi ortadan kaldırarak sorunu çözmektir. Bilimin cevabını aradığı soru "ne oldu" değil "neden oldu"dur. Mesela pahalılık var mı yok mu, ya da emekli maaşları düşük mü değil mi, sorularını cevaplamak (kişiye göre değişse de) kolaydır. ünkü mal meydandadır. Ama neden oldu sorusuna yanıt bulmak o kadar kolay değildir. Daha da zoru "hayat pahalılığını önlemek" veya emekli maaşları ya da genel olarak ücretleri "reel olarak" artıracak modeli tasarlamaktır. Bunun için herkes "neden oldu" sorusunu "kök sebebi" buluncaya kadar art arda sormalıdır. ünkü dünün çözümü, bugünün sorunu yaratmış olabilir. Daha kötüsü bugünün çözümleri yarın karşımıza yeni ve daha büyük meseleler çıkarabilir.

SİYASET HER DERDE DEVA DEĞİLDİR

Siyaset, yönlendirme ve yönetmedir (sevk ve idare). Siyaset arayışları önemlidir; çünkü ülkelerin ve dünyanın "siyasi sorunlarını" yine siyaset çözer. Ama yaşanan her sorun siyasi değildir. Hatta siyasidir denen sorunların bir kısmı salt siyasi olmayabilir. Yani bunlar dünkü veya bugünkü siyasilerin hatalı siyasetinden doğmamıştır. Mesela; şu sıralarda çözülmeye çalışılan