İtalyan mutfağını nineler yarattı

Ebru Erke
Bugün
3

Bugün İtalyan Mutfağı Haftası dünyanın dört bir yanında kutlanmaya başladı. Bu vesileyle İtalya'nın İstanbul Başkonsolosu Paolo Michele Di Giandomenico ile bir araya geldim.


Bu yılın teması "UNESCO Mirası İtalyan Mutfağı: Bölgeler ve Mükemmellik Zincirleri". İtalyan mutfağının UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne dahil edilmesiyle bu yılın ayrı bir anlamı var. Başkonsolosa bu mutfağın dünyadaki başarısının sırrını sordum. Cevabı yıldızlı restoranlarda ya da ünlü şeflerde değil, çok daha tanıdık bir yerde arıyor: Ninelerin mutfağında.

"Bizim mutfağımız ninelerden gelen bir mutfak" diyor. Gerçekten de İtalyan gastronomisinin temelinde kuşaktan kuşağa aktarılan tarifler, evlerde pişen yemekler ve aile sofraları var. Başkonsolosa göre başarının üç temel unsuru toprak, toplum ve tarih. İtalya'nın farklı bölgelerinin sunduğu ürün çeşitliliği, bu topraklardan geçen medeniyetlerin bıraktığı izler ve bütün bunları bir arada tutan gelenekler... Ancak onun özellikle vurguladığı şey, aynı sofranın etrafında paylaşılan duygular. Yemeğin yalnızca karın doyurmak değil, insanları bir araya getirmek anlamına gelmesi.

Haberin Devamı

Kendisine İtalya dışındaki bir İtalyan restoranını neye göre değerlendirdiğini sorduğumda da verdiği cevap manidar: Hissiyat. İtalyanların alametifarikası da yaptıkları her işte size önce bir duygu vermeye çalışıyorlar.

UNESCO'nun tanıdığı miras da yalnızca tarifler değil; üretimden pişirmeye, birlikte yemek yemekten mutfak bilgisinin gelecek kuşaklara aktarılmasına uzanan bir kültür. Başkonsolos, bu tanınmanın özellikle az bilinen bölgelere yönelik gastronomi turizmini canlandıracağını ve İtalyan ürünlerinin ihracatına katkı sağlayacağını düşünüyor. İtalya'nın başarısı belki de burada: Ninelerinden devraldığı mutfağı yaşayan ve geleceğe değer yaratan bir mirasa dönüştürmek.
BİR MUTFAKTAN 72 MİLYAR EURO'LUK İHRACATA

İTALYAN mutfağının başarısına rakamlarla bakınca işin boyutu daha iyi anlaşılıyor. Konsolosluğun paylaştığı verilere göre tarım ve gıda sektörü, İtalya ekonomisinin yaklaşık yüzde 15'ini oluşturuyor. Ülke, 44.4 milyar Euro'luk tarımsal katma değeriyle Avrupa Birliği'nde ilk sırada. 2025 yılında tarım ve gıda ihracatı ise 72 milyar Euro'yu aştı. Bir mutfağın dünya çapındaki popülerliğinin nasıl devasa bir üretim ekonomisine dönüşebildiğinin etkileyici bir örneği.

Haberin Devamı

Başkonsolosun özellikle vurguladığı konulardan biri bölgesel üretim gücü. İtalya'nın farklı topraklarının sunduğu ürünlerin DOP ve IGP gibi coğrafi işaret sistemleriyle korunduğunu anlatıyor. Ülkede bu kapsamda yaklaşık 900 tescilli ürün bulunuyor.

Üstelik mesele yalnızca ürünleri korumak değil. Üreticiyi, coğrafi işareti, restoranları, gastronomi turizmini ve ihracatı birbirini besleyen bir sistemin parçaları haline getirmek. Dünyanın herhangi bir köşesinde İtalyan mutfağına duyulan ilgi, aynı zamanda o ülkenin peynirine, zeytinyağına, makarnasına ve üretim bölgelerine de talep yaratıyor.

Türkiye açısından bakınca insan ister istemez düşünüyor. Bizim de olağanüstü ürün çeşitliliğimiz, köklü üretim geleneklerimiz ve güçlü bir mutfak hafızamız var. Ancak bir ürüne coğrafi işaret almakla onu dünyanın aradığı, değerini ödemeye hazır olduğu bir markaya dönüştürmek aynı şey değil.