Uzun yıllardır organ nakilleri, gen terapileri ve hedefe yönelik akıllı moleküller gibi devasa adımlar atan tıbbın harcadığı milyarlarca doların yanında, insan ömrünü gerçekten uzatan ve kalitesini artıran en büyük sıçrama ne zaman yaşandı biliyor musunuz Ameliyathanelerin modernize edilmesiyle değil, temiz su hatlarının çekilmesi, kanalizasyon sistemlerinin kurulması ve temel hijyen alışkanlıklarının yaygınlaşmasıyla.

Yani tıp dünyası ne zaman hastalığı tedavi etmeyi değil de, hastalanmamayı merkeze koyduysa, insanlık işte o zaman gerçek bir çağ atladı.

Peki, "Bugün neredeyiz" dersiniz. Günümüz sağlık sistemi ne yazık ki hâlâ büyük oranda yangın söndürme mantığıyla çalışıyor. Kalp damarlarımız tıkanana kadar bekliyor, sonra müthiş bir teknolojiyle stent takıyoruz. Kolesterolümüz tavan yapıp, damar sertliği oluşturana kadar yaşam tarzımızı değiştirmiyoruz, ardından ömür boyu içeceğimiz ilaçlara sarılıyoruz. Şeker hastalığı organlarımızı yıpratana kadar sessizce ilerliyor, biz ancak organ hasarları başladığında alarm veriyoruz.

Buna tıp dilinde reaktif sağlık yaklaşımı deniyor. Yani yangın çıktıktan sonra itfaiyeyi çağırmak. Oysa asıl devrim, o yangının çıkmasına neden olan kıvılcımı daha evdeyken engellemekte, yani Koruyucu Sağlık Hizmetleri alanında saklı.

Geleceğin sağlık anlayışı, hastane koridorlarında reçete beklemek üzerine değil; metabolizmamızı, genetiğimizi ve günlük alışkanlıklarımızı henüz sağlıklı iken yönetmek üzerine kuruluyor. Gen omiks haritalamaları, hassas kan analizleri, hücresel düzeydeki iltihaplanmayı yani enflamasyon dediğimiz yangıyı takip eden biyobelirteçler ve yapay zekâyla güçlendirilmiş yaşam izleme sistemleri. Tüm bunlarla artık biliyoruz ki, bir kalp krizini engellemek, kriz anında en gelişmiş anjiyo ünitesine sahip olmaktan hem insani hem de ekonomik olarak katbekat daha değerli.