Tıp tarihi, tesadüflerin ve yan etkilerin çığır açtığı hikâyelerle doludur. Ancak son birkaç yıldır şahit olduğumuz bir dönüşüm var ki, sadece zayıflama iğneleriyle ilgili sanılan bir gelişme, kardiyoloji dünyasının ezberlerini temelden sarsıyor. Bahsettiğim şey, GLP-1 ve GIP reseptör agonistleri, kamuoyunda bilinen isimleriyle Semaglutid ve Tirzepatid.

Haftalarca manşetlerden düşmeyen, popüler kültürün ve tartıdaki rakamların odağı haline gelen bu moleküller için ilk başta efsanevi kilo verme araçları gözüyle bakıldı. Oysa işin mutfağında, laboratuvarlarda ve geniş çaplı klinik araştırmalarda bambaşka bir gerçek açığa çıkıyordu: Karşımızda sadece bel çevresini incelten bir metabolizma düzenleyici değil, damarların iç yüzeyini hücresel düzeyde koruyan yeni nesil bir kalp kalkanı duruyordu.

Tartıdaki ilerlemenin ötesi: SELECT çalışması ne söyledi

Bu devrimin kırılma noktası, kardiyoloji literatürüne damga vuran SELECT çalışması oldu. Diyabeti olmayan, ancak aşırı kilolu ve önceden geçirilmiş bir kalp-damar hastalığı bulunan 17 binden fazla hastanın yıllarca izlendiği bu devasa araştırmanın sonuçları tıp dünyasını şoke etti. Görüldü ki, haftalık Semaglutid kullanan hastalarda kalp krizi, felç ve kardiyovasküler ölüm riski yüzde 20 oranında azalıyordu. İşin en ilginç ve heyecan verici kısmı ise şuydu, risk azalması, hastaların ne kadar kilo verdiğinden bağımsız olarak çok daha erken safhalarda başlıyordu. Yani mekanizma yalnızca zayıfladın, yükün azaldı, kalbin rahatladı kadar basit değildi.

Damarın içindeki yangıyı söndürmek

Peki bu moleküller kalbi ve damarları tam olarak nasıl koruyor Geleneksel koruyucu kardiyoloji onlarca yıldır kolesterolü düşürmeye ve tansiyonu kontrol etmeye odaklandı. Ancak damar sertliğinin (ateroskleroz) arkasındaki asıl gizli katil, damar duvarındaki sessiz iltihaptı, yani enflamasyon. GLP-1 ve çifte etkili GIP/GLP-1 agonistleri tam bu noktada devreye giriyor: