Kalp krizi ve inme riskini konuşurken yıllarca kolesterole odaklandık. Oysa son yıllarda tıp dünyasında sessiz ama güçlü bir risk faktörü daha öne çıkıyor bu risk faktörünün adı lipoprotein (a) kısaca Lp(a).

Geçen haftaki yazımda kötü kolesterol LDL gibi bir tür lipoprotein olan Lp(a)'nın ne olduğu ve marifetlerinden bahsetmiştim. Aynı zamanda büyük ölçüde genetik olduğunu yani ne yediğinizden, ne kadar yürüdüğünüzden, hatta çoğu kolesterol ilacından bile etkilenmediğinden de söyledim.

Toplumda yaklaşık her 5 kişiden 1'inde Lp(a) yüksek. Ancak çoğu kişi bunun farkında değil. Oysa yüksek Lp(a), kalp krizi ve inme riskini ciddi biçimde artırıyor.

Eski ilaçlar neden yetmedi

Klasik kolesterol ilaçları Lp(a)'yı ya hiç düşürmedi ya da çok sınırlı düşürdü. Çünkü bu ilaçlar Lp(a)'yı kandan temizlemeye çalıştı, ama vücut üretmeye devam etti. Bu nedenle sonunda anlaşıldı ki sorunu çözmek için Lp(a)'nın kaynağını kapatmak gerekiyor.

Yeni nesil ilaçlar umut veriyor

Son yıllarda geliştirilen yeni ilaçlar tam da bunu yapıyor. Karaciğerde Lp(a) üretimini baskılayarak kandaki değeri zamanla ciddi biçimde düşürüyorlar. Bu ilaçlar günümüzde bir tür gen susturma tedavisi olarak karşımıza çıkıyor.

Bu alandaki ilk büyük ilaç pelacarsen. Ancak ondan da güçlü moleküller hızla gündeme geliyor: