Tarih, yalnızca geçmişte olup biten hadiselerin bir kronolojisi değildir; bugünü anlamlandıran ve yarının istikametini tayin eden yapısal bir pusuladır. Kimi zaman bir kavramı, onlarca yıl öncesine dayanan bir doktrini yeniden hatırlamak; güncel gelişmeleri günübirlik tartışmaların gürültüsünden çıkarıp daha geniş bir stratejik çerçeveye yerleştirmeyi mümkün kılar.

Dış politika ve uluslararası güvenlik literatüründe sıkça atıf yapılan bir kavram vardır: "4T Planı."

Bilmeyenler ya da hafızasını tazelemek isteyenler için hatırlatalım; bu formül, Ermeni diasporası ve uzantılarının Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne yönelik uzun erimli stratejisini tanımlayan dört aşamalı bir yol haritasıdır: Tanıtım, Tanınma, Tazminat ve Toprak.

İlk adım Tanıtım ile başlar. Bir mesele, önce şiddet ve terör eylemleriyle dünya gündemine taşınır; ardından medya, sivil toplum ve diplomasi kanalları kullanılarak yoğun bir algı inşasına dönüştürülür. Kendi tezlerini mağduriyet diliyle kamuoyunun zihnine kazıyanlar için ikinci aşama kaçınılmazdır: Tanınma. Yabancı parlamentolardan siyasi karar çıkarılması, meşruiyet alanının genişletilmesi ve nihayetinde muhatabın bu meşruiyeti kabule zorlanması.

İşin en kritik eşiği ise üçüncü ve dördüncü adımlardır. Tanınmanın getirdiği zemin; geçmişin muhasebesi adı altında hukuki hak arayışlarına, af ve telafi mekanizmalarına, nihayetinde Tazminat taleplerine tahvil edilir. Son basamak ise bir coğrafi statü, egemenlik paylaşımı yahut fiili bir sınır düzenlemesini hedefleyen Toprak talebidir.

Uluslararası ilişkiler teorisi bize gösterir ki; hiçbir jeopolitik talep doğrudan son aşamasından başlamaz. Bütün asimetrik mücadeleler, önce meseleyi "tanıtmakla", sonra siyasi muhataplık zemininde "tanınmakla" meşrulaşır. Aşamalardan biri kabul gördüğünde, bir sonrakinin "hukuki ve ahlaki bir zorunluluk" gibi masaya getirilmesi şaşırtıcı olmaz. Hatta kimi zaman siyasi aktörler iyi niyetle, barış yahut toplumsal mutabakat adına adımlar attıklarını düşünürken; süreç, karşı tarafın çok önceden kurgulanmış aşamalı ajandasına doğru evrilebilir.