Sağlıklı bir gelecek için ilk ders: Gıda okuryazarlığı

Beslenme, hayatımızın kaçınılmaz bir gerçeği. O yüzden bilinçli beslenme becerisini küçük yaşta edinmek gerekiyor. British Nutrition Foundation'ın Eğitim Hizmetleri Müdürü Meek ile erken yaşta beslenme eğitiminden sosyal medyanın etkisine pek çok konuyu ele aldık

Yıllardır üzerinde önemle durduğum, her fırsatta anlatmaya çalıştığım bir konu var: Gıda okuryazarlığı. Çünkü sağlıklı beslenmek yalnızca ne yediğinizi bilmekten ibaret değil. Gıdanın nereden geldiğini anlamak, etiketleri doğru okumak, karşımıza çıkan bilgileri sorgulamak ve seçimlerimizin hem kendi sağlığımız hem de gezegenimiz üzerindeki etkilerini fark etmek de bu işin önemli bir parçası. Üstelik bu farkındalığı kazanmak için en doğru zaman çocukluk dönemi. Bugün çocuklarımız, sosyal medyadan okul kantinlerine kadar pek çok farklı ortamda gıdayla ilgili sayısız mesajla karşılaşıyor. Peki, onlara doğru seçimler yapabilecekleri bilgi ve becerileri gerçekten kazandırabiliyor muyuz

Bu konuyu biraz daha derinlemesine ele almak için İngiltere'de 30 yılı aşkın süredir çocukların gıda eğitimine yönelik çalışmalar yürüten British Nutrition Foundation'ın Eğitim Hizmetleri Müdürü Frances Meek ile bir röportaj gerçekleştirdim. Frances Meek, geçtiğimiz günlerde Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı'nın The Nutrition Society (Beslenme Derneği) iş birliğiyle düzenlediği İstanbul Science Summit 2026 kapsamında İstanbul'daydı. Bu kapsamda erken yaşta beslenme eğitiminden sosyal medyanın etkisine, okul menülerinde baklagillerin öneminden sürdürülebilir beslenmenin geleceğine kadar pek çok konuyu ele aldık.

"Food-a fact of life" programının gıda okuryazarlığına yaklaşımını ve bugüne kadar elde ettiğiniz en önemli kazanımları paylaşır mısınız

Food-a fact of life programı, çocukların ve gençlerin gıdayı ve gıdanın nereden geldiğini anlamalarını, sağlıklı beslenme konusunda bilinçli seçimler yapmalarını ve yemek hazırlama becerileri kazanmalarını destekleyen bütüncül bir eğitim yaklaşımına sahip. 30 yılı aşkın süredir 3-16 yaş grubundaki çocuklara eğitim veren öğretmenler için müfredata uygun, bilimsel temelli ve ücretsiz kaynaklar sunuyoruz. Programın her yıl ortalama 500 bin kullanıcıya ulaşması ve kaynaklarının yaklaşık 2 milyon kez indirilmesi, öğretmenler ve eğitimciler için önemli bir başvuru noktası hâline geldiğini gösteriyor. Bizim için en önemli kazanım, çocukların ve gençlerin gıda hakkında bilgi edinmenin ötesine geçerek, bu bilgiyi günlük yaşamlarında kullanabilecekleri beceri ve özgüveni geliştirmeleri.

Yanıltıcı içerikleri sorgulamayı öğreniyorlar

Sosyal medya, çocukların beslenme alışkanlıklarını giderek daha fazla etkiliyor. Sosyal medyanın gıda okuryazarlığı üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri neler

Sosyal medya, çocukların gıda ve beslenme hakkında bilgiye ulaşmasını, yeni tarifler keşfetmesini ve farklı beslenme kültürlerini tanımasını kolaylaştırabilir. Bununla birlikte, bilimsel temeli olmayan öneriler, yanıltıcı içerikler ve gıda pazarlamasının etkisi, çocukların beslenme tercihlerini olumsuz yönde şekillendirebilir. Bu nedenle çocukların karşılaştıkları bilgiyi sorgulama, güvenilir kaynakları ayırt etme ve reklam içeriklerini eleştirel değerlendirme becerileri kazanmaları büyük önem taşıyor. Gıda eğitiminin bir parçası olarak dijital ve medya okuryazarlığı da ele almalı; çocukların çevrim içi ortamda karşılaştıkları gıda ve beslenme mesajlarını bilinçli biçimde değerlendirmelerini desteklemeliyiz. Teknolojiyi doğru kullandığımızda, güvenilir eğitim kaynaklarını daha geniş kitlelere ulaştırmak ve öğrenmeyi okulun dışına taşımak için önemli bir fırsata dönüştürebiliriz.

Öğün planlamadan yemek hazırlamaya

Gıda okuryazarlığının erken yaşta kazandırılması, çocukların gelecekteki beslenme alışkanlıklarını ve kronik hastalık risklerini nasıl etkileyebilir

Çocukluk dönemi, beslenme alışkanlıklarının ve gıdayla kurulan ilişkinin şekillendiği önemli bir dönem. Erken yaşta verilen nitelikli gıda eğitimi, çocukların farklı besinleri tanımalarına, dengeli seçimler yapmalarına, öğün planlama ve yemek hazırlama gibi günlük yaşam becerileri geliştirmelerine yardımcı olabilir. Bu becerilerin zaman içinde sağlıklı beslenme alışkanlıklarının oluşmasını desteklemesini ve yaşam boyu sağlık açısından olumlu bir temel oluşturmasını bekliyoruz. Dengeli beslenme ve fiziksel aktivitenin önemine ilişkin erken yaşta geliştirilen anlayış, yaşam boyu sağlığı destekleyen olumlu yaşam tarzı seçimlerini teşvik edebilir.