"Türkiye'de son on yılda doğurganlık oranlarındaki büyük düşüş neden yaşanıyor"

Son günlerde bu sorunun cevabını yalnızca Türkiye'de değil, Avrupa medyasında da arıyorlar.

Örneğin Euronews'te Servet Yanatma'nın dikkat çekici bir yazısı vardı.

Aslında Cumhurbaşkanı Erdoğan da uzun zamandır bu meseleye sık sık değiniyor.

Kasım 2025'te "Aile Yılı" ilan edilirken kullandığı cümle oldukça çarpıcıydı.

"Şu anda bir felaketle karşı karşıyayız."

Türkiye'nin toplam doğurganlık oranı 2013 ile 2023 arasında 2.11'den 1.51'e düştü.

AB ortalaması 1.38.

Yani Türkiye hâlâ Avrupa ortalamasının üzerinde.

Ama dikkat çekici olan başka bir şey var.

Düşüşün hızı.

Avrupa ülkeleri doğurganlıktaki gerilemeyi yaklaşık bir yüzyıla yayarak yaşadı.

Türkiye'de ise bu değişim çok daha kısa bir sürede gerçekleşti.

Euronews'te görüşlerine yer verilen London School of Hygiene Tropical Medicine uzmanlarından Dr. Selin Köksal önemli bir noktaya dikkat çekiyor.

"İnsanlar çocuk sahibi olmaktan vazgeçmiyor. Sadece erteliyor."

Köksal'ın işaret ettiği veri türü oldukça önemli.

Toplam doğurganlık oranı aslında bir anlık fotoğraf.

Yani o yıl kaç doğum olduğunu gösteriyor.

Ama insanların hayatları boyunca kaç çocuk sahibi olduklarını göstermiyor.

Bu nedenle demograflar "tamamlanmış kohort doğurganlık oranı" dediğimiz başka bir göstergeye bakıyor.

Yani kadınların yaklaşık 45 yaşına kadar sahip oldukları toplam çocuk sayısına.

TÜİK bu veriyi düzenli yayınlamıyor.

Ancak çeşitli anketler Türkiye'de bu oranın hâlâ 2.1 civarında olduğunu gösteriyor.

Başka bir deyişle...

Türkiye'de insanlar çocuk fikrinden vazgeçmiyor.

Sadece bekliyor.

PANİK YAPMAYALIM BU DEĞİŞİM TÜRKİYE'YE ÖZGÜ DEĞİL

Dr. Selin Köksal diyor ki.

"Ekonomik koşullar belirsizleştiğinde insanlar ebeveynliği erteler."

Buna yalnızca Türkiye'de değil, dünyanın birçok yerinde rastlıyoruz.

Ama Türkiye'de başka bir faktör daha var.

Çocuk yetiştirmenin maliyeti de artıyor.

Özellikle eğitim.

Bir zamanlar çocuk yetiştirmek daha çok "sevgi ve fedakârlık" meselesiydi.

Bugün ise ciddi bir bütçe planı.

Demografların dikkat çektiği bir başka gerçek daha var.

Türkiye'de iki çocuk normu giderek yaygınlaşıyor.

Eskiden ailelerin önemli bir kısmı üç çocuk sahibi olurdu.

Bugün ise üçüncü çocuk hızla ortadan kayboluyor.

Aileler artık çocuk sayısından çok çocukların "kalitesine" yatırım yapmak istiyor.

Bir de kentleşme faktörü var.

Apartman hayatı, yüksek kira, uzun çalışma saatleri.

Ve giderek yalnızlaşan bir şehir hayatı.

Bentley Üniversitesi'nden Dr. Onur Altındağ'ın dikkat çektiği ilginç bir veri var.

Türkiye'de kadınlar eğitimde erkekleri geçti.

Genç kuşakta kadınların yaklaşık yüzde 52'si üniversite mezunu.

Erkeklerde bu oran yüzde 40 civarında.

Bu tablo evlilik dengelerini değiştiriyor.

Kadınların beklentileri yükseliyor.

Sonuç

Daha geç evlilik.

Bir başka dönüşüm ise zihniyet tarafında.

Eskiden hayatın merkezinde "aile" vardı.

Bugün ise bireysel özgürlük, kariyer, kişisel gelişim daha güçlü bir değer haline geldi.

Bu değişim yalnızca Türkiye'ye özgü değil.

BAZEN BİR İNSANA BİR HAYAT YETMEZ

İlber Ortaylı; bir ömrün içine birkaç hayat sığdırmış insanlardan biriydi.

Bir tarihçiydi elbette.

Ama bundan daha fazlasıydı.

Türkiye'ye tarihi sevdiren adamlardan biriydi.