Kıdem tazminatı hakkında her şey

Kıdem tazminatı, Türkiye'de iş güvencesi sisteminin en temel unsurlarından. Bir işyerinde en az bir yıl çalışan bir işçi, iş sözleşmesi belirli şartlarla sona erdiğinde kıdem tazminatına hak kazanır. Bu hak genellikle işveren tarafından yapılan fesihlerde gündeme gelse de, çalışanların kendi isteğiyle işten ayrıldığında da tazminat almasını mümkün kılan bazı özel durumlar mevcut.

Bu özel durumlardan en bilineni, emeklilik için yaş dışındaki diğer şartların tamamlanması nedeniyle istifa edilmesi. Son yıllarda özellikle 4.500 ve 4.600 gün gibi farklı prim gün eşikleri nedeniyle birçok çalışan "yaşı beklerken tazminat alma" yoluna gitmekte. Bu durum çalışana avantaj yaratsa da, işveren için işgücü planlaması sorunlarına neden olabiliyor.

İlk sigortalı olunan tarih, kıdem tazminatının emeklilik nedeniyle alınabilmesi açısından belirleyici. Çünkü yaş dışındaki emeklilik şartları her dönem için farklı ve çalışanlar bu şartları sağladığında kendi istekleriyle işten ayrılıp kıdem tazminatı alabilir. Bu çerçevede 3 temel dönem var:

8 EYLÜL 1999 ÖNCESİ: Bu dönemde sigortalı olanlar için 15 yıl sigortalılık süresi ve 3.600 prim günü emeklilikte yaş dışındaki şartların tamamlanması için yeterli. Bu nedenle ilk kez 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olmuş bir çalışan bu iki şartı sağladığında istifa ederek kıdem tazminatına hak kazanabilir.

1999 – 2008 ARASI: İlk kez 9 Eylül1999 ila 30 Nisan 2008 arası sigortalı olmuş çalışanların iki alternatifi var. 7.000 gün prim ile normal emeklilik şartını sağlamak veya 25 yıl sigortalılık süresiyle birlikte 4.500 gün prim şartını tamamlamak. Bu şartlardan biri sağlandığında çalışan kıdem tazminatını alıp ayrılabilir.

1 MAYIS 2008 SONRASI: 1 Mayıs 2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlar için emeklilikte sigortalılık süresi şartı kaldırıldı. Yaştan emeklilik için gerekli prim gün sayısı ilk sigortalılık yılına göre 4.600 gün ile başlayıp 5.400 güne kadar kademeli yükseliyor. Bu prim gününü dolduran çalışanlar sigortalılık süresi beklemeden kıdem tazminatı alma hakkına sahip.