Ramazan dönemi boyunca çalışma hayatında pek çok soru işareti oluşuyor. Çalışanın yemek kartı ve yemek ödemelerinden, bu süreçte yıllık izin kullanımını içeren konulara kadar merak edilen soruların yanıtlarını Cem Kılıç verdi...

Ramazan ayına girerken, çalışma hayatında her yıl yeniden gündeme gelen bazı sorular var.Bu yazıda hem çalışanların haklarını hem de işverenlerin doğru uygulama yapabilmesi için temel başlıkları kısa ve anlaşılır biçimde ele almaya çalışacağım…

1 - Oruç tutan personele yemek kartı verilir mi

Birçok işyerinde çalışanlara yemek yardımı; yemek kartı verilerek, dışarıdan yemek hizmeti satın alınarak ya da işyerinde yemek pişirilerek sağlanıyor. Eğer işyerinde yemek kartı uygulaması varsa, ramazan ayında çalışan oruç tutsa da tutmasa da tüm çalışanlara aynı tutarda yemek kartı verilmeye devam edilmelidir. Yani "oruç tutuyor" gerekçesiyle işçinin yemek kartının kesilmesi veya karta yatırılan tutarın azaltılması doğru değildir.

2 - İşçiye "oruç tutuyor musun" diye sorulabilir mi

Normal şartlarda işverenin, çalışanın dini inancı ve ibadet tercihine ilişkin sorgulama yapması doğru değildir; çalışan da böyle bir soruya cevap vermek zorunda değildir. Bununla birlikte, işyerinde yemek hizmetinin dışarıdan satın alındığı ya da işyerinde yemek pişirildiği durumlarda, israfı önlemek ve planlama yapmak amacıyla "kaç kişiye yemek hazırlanacağı" gibi pratik ihtiyaçlar doğabilir.

Benzer şekilde vardiyalı çalışılan işyerlerinde, çalışma saatleri iftar vaktine denk geliyorsa, kaç kişiye iftar yemeği hazırlanacağını belirlemek için de planlama amaçlı soru gündeme gelebilir.

Burada kritik nokta şudur: Soru, çalışanı baskı altına alacak bir "inanç sorgusu"na dönüşmemeli; yalnızca hizmet planlamasıyla sınırlı, ölçülü ve kişisel alanı zedelemeyecek şekilde yürütülmelidir.

3 - Ramazan kolisi/yardım paketi bordroda nasıl gösterilir SGK primine dahil mi

Ramazan ayında işyerlerinde sıkça görülen uygulamalardan biri, ayni yardım (ramazan kolisi/paketi) verilmesidir. Son dönemde market hediye çekleri de bu amaçla kullanılabiliyor. Ayni yardımın (koli/paket/çek) net bedeli brüte çevrilerek bordroda gösterilmeli, ayrıca gelir vergisi ve damga vergisi yönünden değerlendirilmelidir. Ancak bu tür ayni yardımlar SGK bakımından prime esas kazanca dahil edilmez. Buna karşılık, ramazan döneminde ayni yardım yerine nakdi yardım yapılması da mümkündür. Bu durumda, söz konusu yardım tutarı üzerinden gelir ve damga vergisi ile sigorta primi kesintisi yapılması gerekir. Nakdi yardımı vergilendirmemek veya prime esas kazanca dahil etmemek, işvereni idari yaptırımlarla karşı karşıya bırakabilir.

4 - Ramazan yardımı kıdem tazminatı hesabına dahil edilir mi

Ramazan ayında düzenli şekilde yapılan ayni ya da nakdi yardımlar, süreklilik arz ediyorsa, kıdem tazminatı hesabında "giydirilmiş ücret"e dahildir. Bu nedenle işverenin, kıdem tazminatı öderken düzenli yapılan ramazan yardımlarını da hesaplamaya dahil etmesi gerekir. Yani, burada yardım "istisnai/tek seferlik" mi, yoksa "düzenli ve yerleşik bir uygulama" mı ayrımı belirleyicidir.