Fırtına öncesi denge mi sessiz kırılganlık mı
İşsizlik düşük ama çalışan yoksulluğu artıyor; Türkiye bu çelişkiyi çözmek için işgücünü koruması mı yoksa dönüştürmesi mi gerekiyor?
Yazar, OECD raporundan hareketle küresel işgücü piyasasının 'dayanıklı ama kırılgan' olduğunu ve Türkiye'nin enflasyon, enerji maliyeti ve reel ücret kaybı riski altında bulunduğunu savunuyor. Stagflasyon tehdidi altında işgücünü hem koruyup hem dönüştürme zorunluluğunu vurguluyor. Ancak genç nüfus avantajı ve üretim kayması potansiyelini fırsat olarak görmek, bu kaynaklar yetersiz veya yanlış yönetilirse ne kadar işe yarayabilir?
Küresel ekonomi bugün garip bir eşikte duruyor. Bir yandan işgücü piyasaları tarihsel olarak güçlü görünüyor; işsizlik oranları düşük, istihdam oranları yüksek. Diğer yandan ise bu tabloyu besleyen makro dengelerin ne kadar kırılgan olduğu her geçen gün daha net ortaya çıkıyor. Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı'nın (OECD) Mart 2026 Ara Ekonomik Görünüm Raporu da tam olarak bu çelişkiye işaret ediyor: 'Dayanıklı ama kırılgan' bir küresel işgücü piyasası. Bu tanım aslında önümüzdeki dönemin en kritik gerilimini özetliyor. Çünkü mesele artık sadece kaç kişinin çalıştığı değil; hangi koşullarda ne kadar sürdürülebilir ve ne kadar güvenceli çalıştığı. Bugünkü yazımda, OECD'nin yeni raporundan hareketle, küresel ve bölge işgücü piyasası ile Türkiye işgücü piyasası üzerindeki olası etkileri ele almaya çalışacağım.
İstihdam hâlâ ayakta
OECD ülkelerinde işsizlik oranlarının yüzde 5 civarında seyretmesi, ilk bakışta oldukça olumlu bir tablo sunuyor. COVID-19 salgını sonrası toparlanma süreci, genişleyici politikalar ve hizmetler sektöründeki canlanma, istihdamı güçlü tutmayı başardı. Ancak bu güçlü görünüm, aslında 'gecikmeli etkiler' barındırıyor. İşgücü piyasaları doğası gereği ekonomik dalgalanmalara hemen tepki vermez. Yani bugün gördüğümüz istihdam seviyesi, geçmiş büyümenin bir yansımasıdır; geleceğin değil. Asıl sınav henüz başlamadı. Küresel ekonomiyi bugün en çok zorlayan unsur, klasik ekonomik döngüler değil; jeopolitik kırılmalar. İran-ABD ve İsrail hattında tırmanan gerilim, enerji fiyatları üzerinden tüm ekonomilere yayılan bir şok yaratma potansiyeline sahip. Enerji fiyatlarındaki artış sadece enflasyonu yükseltmez. Aynı zamanda üretim maliyetlerini artırır, şirketlerin yatırım iştahını azaltır ve nihayetinde istihdam kararlarını etkiler. Bu noktada ortaya çıkan tablo oldukça kritik. Çünkü, büyüme yavaşlıyor, enflasyon yükseliyor ve reel ücretler baskı altında kalıyor. Bu üçlü, ekonomi literatüründe çok iyi bilinen bir riski yeniden gündeme getiriyor: Stagflasyon. Ve stagflasyonun en ağır sonuçları ne yazık ki her zaman işgücü piyasasında görülür.
Reel ücret erozyonu
Bugün küresel işgücü piyasasının en önemli ama en az konuşulan sorunu, işsizliğin değil, çalışan yoksulluğun artma riski. Yani, istihdam var ama alım gücü düşüyor. OECD'nin işaret ettiği en kritik meselelerden biri de bu. İşgücü piyasaları güçlü görünse bile, çalışanların refahı aynı ölçüde artmıyor. Bu durum üç önemli sonucu beraberinde getiriyor. İlk olarak, işgücü piyasasında memnuniyetsizlik artacak, ikinci olarak, kayıt dışılık ve güvencesiz çalışma yaygınlaşacak ve son olarak toplumsal eşitsizlikler derinleşecektir. Yani mesele uzun zamandır olduğu gibi sadece 'iş bulmak' değil, insan onuruna yakışır işlerde çalışabilmek.

16