Hastalık kapımızı çaldığında tek dileğimiz sağlığımıza bir an önce kavuşmaktır. Birkaç gün süren boğaz ağrısı, dinmeyen öksürük, burun akıntısı ya da yükselen ateş ile karşılaştığımızda ise çoğu zaman aklımıza gelen ilk çözümlerden biri de antibiyotikler olur.

Oysa her enfeksiyonun aynı tedaviyle iyileşmesi mümkün değildir. Çünkü hastalığa yol açan mikroorganizmalar birbirinden farklıdır ve her birinin tedaviye verdiği yanıt değişir. Yani hastalandığınızda elinizin gittiği ilaçlardan biri olan antibiyotikler, doğru hastalıkta, doğru ilaç ve uygun dozla kullanıldığında hayat kurtaran tedavilerdir. İhtiyaç olmadığı halde alındıklarında ise iyileşme sürecini hızlandırmak bir yana hem kişinin sağlığını hem de toplumun geleceğini tehdit eden sonuçlara zemin hazırlarlar. Peki, yanlış antibiyotik kullanımının sağlığımız üzerindeki etkilerini ve gelecekte etkili tedavi seçeneklerini korumak adına nelere dikkat etmemiz gerektiğini yeterince biliyor muyuz Cevabınız "Hayır" ise okumaya devam. Zira, konu oldukça önemli...

Fotoğraflar: Yapay zekâ görselleri

VİRAL Mİ BAKTERİYEL Mİ

Bir enfeksiyonun tedavisinde belirleyici olan, yalnızca ortaya çıkan belirtiler değil, hastalığa neden olan etkendir. Virüsler ve bakteriler, farklı yapılara sahip mikroorganizmalar olduğundan bu enfeksiyonların tedavisinde farklı yaklaşımlar uygulanır. Mesela soğuk algınlığı, grip, COVID-19 ve birçok üst solunum yolu enfeksiyonu viral kaynaklıdır. Bu hastalıklarda antibiyotiklerin virüsler üzerinde herhangi bir etkisi bulunmaz. Dinlenme, yeterli sıvı tüketimi ve belirtileri hafifletmeye yönelik uygun tedaviler iyileşme sürecini destekleyebilir. Bazı viral enfeksiyonlarda ise hastalığa özgü antiviral ilaçlar kullanılabilir. Bakteriyel enfeksiyonlarda ise zatürre, idrar yolu enfeksiyonlarının bazı türleri ve streptokok kaynaklı boğaz enfeksiyonu gibi durumlarda hekim değerlendirmesi sonucunda antibiyotik tedavisi gerekebilir. Ancak burada önemli bir ayrıntı vardır. O da ateş, boğaz ağrısı, halsizlik veya öksürük gibi belirtiler, tek başına enfeksiyonun viral mi yoksa bakteriyel mi olduğunu göstermez. Hatta bazı viral ve bakteriyel hastalıklar benzer şikâyetlere neden olabilir. Bu nedenle gerektiğinde fizik muayene, hızlı antijen testleri, boğaz kültürü, idrar tahlili veya diğer laboratuvar incelemelerinden yararlanılır. Kısacası, antibiyotik gerekip gerekmediğine belirtilere bakarak kişinin kendisinin karar vermesi doğru değildir, tanı ve tedavi planı hekim tarafından belirlenmelidir.

BİLİNÇSİZ KULLANILAN ANTİBİYOTİKLER NEDEN RİSKLİ

Evde daha önceki bir hastalıktan kalan antibiyotiği kullanmak, bir yakının önerdiği ilacı denemek ya da benzer belirtiler gösteren başka birinin tedavisini örnek almak, sık karşılaşılan ancak ciddi sonuçlar doğurabilen alışkanlıklardır. Çünkü bir antibiyotiğin etkili olabilmesi için enfeksiyona neden olan bakteriye karşı etkinlik göstermesi gerekir. Yani ilacın seçimi, enfeksiyonun bulunduğu bölgeye, hastalığa neden olan mikroorganizmaya, kişinin yaşına, sağlık durumuna, alerjilerine ve gerektiğinde laboratuvar sonuçlarına göre yapılır. Yanlış antibiyotik kullanımı ise asıl hastalığın tedavisini geciktirebildiği gibi gereksiz ilaç maruziyetine de neden olur. Üstelik antibiyotiklerin mide bulantısı, ishal, karın ağrısı, döküntü ve alerjik reaksiyonlar gibi yan etkileri de vardır. Bazı kişilerde bu ilaçlar, bağırsaklardaki yararlı mikroorganizmaların dengesini bozabilir. Daha ciddi durumlarda ise antibiyotik kullanımına bağlı olarak ağır bağırsak enfeksiyonları gelişebilir. Bir diğer önemli nokta da doz ve tedavi süresidir. İlacın dozunu da kafanıza göre azaltmak, artırmak, tedaviyi erken bırakmak veya uzatmak doğru değildir. Antibiyotikler yalnızca hekim tarafından reçete edildiğinde ve önerilen kullanım planına uygun biçimde alınmalıdır.