"... Soğuk savaşın sona ermesi ve devamında gündeme gelen istikrarsızlıkların, hücresel yapılarda yol açtığı hızlı dönüşümler, bahsedilen kulvarda yani çatışma alanlarında özelleşmenin hız kazanmasına yol açmış, özel askeri şirketlerin oluşumuna yönelik ivmelenmeyi artırmıştır." Bu cümleleri, savaş şirketi SADAT'ın kurucusu Adnan Tanrıverdi'nin geçen hafta hayatını kaybetmesinin ardından okuduğum bir kitaptan alıntıladım. Kitabın adı: "Özel Askeri Şirketler ve İstihbaratın Özelleşmesi." Yazarlarından birinin ismi çarpıcı. MİT'ten geçen yıl emekli olan ve teşkilatın ikinci ismi diye tanımlayabileceğimiz Sebahattin Asal. Emekli MİT yöneticisi Asal, kitabı Prof. Kadir Murat Altıntaş'la kaleme almış.

420 sayfalık kitabın bütününden çıkansa şu:

"Tekelleşen kapitalizm, dini ve mezhepsel farklılıklar-çelişkiler, iktidar için tahrik edilen şoven duygular, yeni pazarhammadde ihtiyacının giderilmesi yönündeki arayışlar, tarih tabanlı duygu arkeolojileri ile zirveye çıkan toprak sınırı genişletme arzuları gibi sebepler, devletlerin, politik-askeri girişimlerle genişlemeye yönelmesine, dolayısıyla dayatmacı, saldırgan ve emperyalist bir yaklaşım içinde olmalarına yol açmaktadır. Bu çalışmanın amacı; neoliberal ekonomi politikalarının muhtemel etkileri doğrultusunda ortaya çıkan özelleşme serüvenini sorgulamaktır."

Yine karşımıza "neoliberalizm" çıktı! "Her şeyi özelleştir, her şeyi sat, paradan para kazan, silahtan para kazan, savaştan kazan vs..." Kitabın yazarları, özel askeri şirketlerin muhtemel avantaj ve dezavantajlarını incelerken şu tespiti de yapmışlar:

"... Konuya stratejik bir bakış açısıyla yaklaştığımızda, özelleşen askeri hizmetler sonucu ortaya çıkan özel askeri şirketler aslında ABD ve İngiltere başta olmak üzere, tüm yayılmacı devletler tarafından dayatılan yeni dünya düzeninin ve bölgesel tasarımın bir aparatı olarak değerlendirildiği düşünülebilir. Özel askeri şirketler gerçekte emperyal devletlerin gizli ajandalarına hizmet etmek üzere oluşturulmuş vekil yapılar olarak ifade edilebilir."

Çok sayıda kaynak üzerinden bir perspektif sunmaya çalışan yazarların "askeri şirketler" konusunda hem olumlu hem de olumsuz taraflarını okuyucuya anlatmak istedikleri anlaşılıyor. Örneğin; Ukrayna ile yapılan savaş sürecinde Rusya ile Wagner şirketi arasındaki ilişki masaya yatırılmış. Hatırlayın; Wagner, Rusya devletine karşı isyan bayrağını çekmiş ve sonunda isyan "anlaşmayla" bastırılmıştı. Bu durum Rusya'nın iç güvenliğini tehdit eder hale gelmişti. İşte özel askeri şirketlerin yarattığı "olumsuz" tablo. Okuyalım:

"Özel askeri şirketlerin demokratik parlamenter sisteme sahip modern devletler tarafından kullanılması, demokratik ulus devlet olgusunu tehdit ettiğine ilişkin çok ciddi görüş ve iddialar bulunmaktadır. Hatta bu durumun uygulamada üç ana temel üzerine inşa edildiği ileri sürülmektedir:

Askeri hizmetlerin devri anlamına gelen mevcut süreç, neticede devletlerin meşru güçşiddet kullanma yetkisini işlevsiz hale dönüştürmektedir.

Demokratik sistemlerde, mevcut yürütme organının demokratik hesap verebilirlik kaygısı bulunmaksızın savaş ya da çatışmaya girme inisiyatifini güçlendirmektedir.

Dolaylı olarak bireyselkurumsal çıkarların devlet çıkarlarının önüne geçmesine veya öncelik kazanmasına sebep olmaktadır. (Sayfa 359)"

Soru şu: Özel askeri şirketler, Türkiye'de uygulanabilir mi