Lahananın kendisi gibi kat kat lezzetli yemeklerine doyum olmaz. Avrupa ülkelerinde özellikle de Polonya, Rusya, Ukrayna gibi ülkelerde etli lahana sarması âdeta millî yemek gibidir

Lahana üzerine cilt cilt, kat kat laf edilebilir. Anadolu'nun pek çok yerinde kelem diye anılan lahana sözcüğünün kökeni Yunancadan geliyor. "Lahanos", her türlü sebzeye verilen genel bir ad olarak geçiyor. Rumcadan alınan pek çok kelime gibi başına "i" harfi eklenerek telaffuz edilen yerler çok. Özellikle Ege Bölgesi'nde ilahna, ilahne, hatta ilana denildiği görülüyor. Kelem sözcüğü ise Farsça kökenli. Azerbaycan'da da lahanaya kelem deniyor. Bu iki kelimenin kökeni aslında Anadolu'nun tarihine de gizliden gizliye ışık tutuyor. Lahana bu toprakların kadim sebzelerinden. Antik dönemde Anadolu toprakları Batı'dan gelen Helenistik, Doğu'dan gelen Pers kültürlerinin çatışma ve çakışma noktası olmuş. Süregelen Yunan ve İran kültür etkileşimi bu sebzenin kâh lahana kâh kelem olarak anılmasına neden olmuş. Bir başka etki de Kuzey'den geliyor. En yaygın lahana yemeklerinden biri olan kapuska ise Rusçada lahana demek.

Lahana sarma çeşit çeşit

Kat kat lahana ile yapılan yemeklerin en sevilenlerinin başında dolmalar, sarmalar geliyor. Zeytinyağlı lahana dolması daha çok İstanbul mutfağına özgü. Bol soğanlı, kuş üzümü ve dolmalık çam fıstığı ile çeşnilendirilmiş, pirinç harcı tarçınlı bir dolma baharatı ile şenlendirilmiş lahana dolmasının üstüne yok. Soğuk meze olarak yeneceği zaman içine incecik yarı şeffaf lahana yaprağı altından görülecek şekilde bir adet midye yerleştirmek ise tam bir İstanbul âdeti. Benzer şekilde kestanelisini yapmak da unutulmaya yüz tutmuş bir lezzet. Kestanenin tatlımsı tadı ile zeytinyağlı dolma içinin hafif şekerli tadı lahanaya çok yakışıyor.

Etli lahana sarması ise yöreden yöreye değişiyor. Bulgurlusu var, bol salçalısı var. Sarma gibi değil de muska gibi sarılanı var. Hatta ülkeden ülkeye değişiyor demek daha doğru. Çünkü Avrupa ülkelerinde özellikle de Polonya, Rusya, Ukrayna gibi ülkelerde etli lahana sarması âdeta millî yemek gibidir. Yılbaşında özel bir yemek olarak sofraya geldiği de oluyor.

Osmanlı etkisi

Macaristan'ın sevilen yemeği "Töltött kaposzta" ise bizim etli lahanaya daha çok benziyor. Macaristan'da herkes dolma, sarma gibi yemeklerin bir Osmanlı mirası olduğu konusunda hemfikir. Polonya'da da böyle bir görüş hâkim. Eski Osmanlı topraklarına gelince lahana sarma yemekleri daha tanıdık isimler alıyor. Yunanistan'da ise "Lahanodolmades" ilginç bir şekilde iki kültürün etkileşimi yansıtıyor. Biz Yunancadan lahanayı almışız, onlara da dolma sözcüğünü vermişiz.

Sucuklu lahana çevirme

Dolma sarmak herkesin harcı değil. Uğraşmaktansa benzer bir lezzeti sarma derdine girmeden de yapabilirsiniz.

Malzemesi: -Yarım orta boy lahana

- 2 orta boy soğan - 2 diş sarımsak

- Yarım kangal sucuk - 2-4 adet köz kırmızı biber - 2 çorba kaşığı tereyağı - 1 çorba kaşığı - 1'er çorba kaşığı domates ve biber salçası - 1 tatlı kaşığı kimyon - Tuz, pul biber

YAPILIŞI: Lahanayı ve köz kırmızı biberi şerit halinde doğrayın. Soğan ve sarımsağı ufak doğrayıp yağda öldürün. Sucuğu soyun, ince dilimleyin, tencereye ekleyin ve kızarıncaya kadar çevirin. Lahanayı ekleyip iyice alt üst edin. Köz kırmızı biberleri ekleyin. Tuzunu biberini ayarlayın. Çok az su ekleyip tencerenin kapağını kapatıp kısık ateşte yumuşayıncaya kadar pişirin. Sarımsaklı yoğurtla servis yapın.