Klişe bir cümleyle söze başlamak istiyorum: "İyi şeyler de oluyor". Mesela Istanbul Fringe Festival gibi performans sanatları alanında Türkiye'de ve dünyada üretilen alternatif işleri, genç ve yenilikçi sesleri buluşturmayı amaçlayan bir festivalin sekizincisine ulaşması çok iyi hatta şahane bir şey. Festival 19 - 26 Eylül arasında gerçekleşecek, bu yıl şehrin dört bir yanına (İMÇ, Barın Han, Öktem Aykut, Alan Kadıköy, Karbon, Paribu Art, Komünite, Zorlu PSM) yayılmış durumda. Program açıklandı, biletler satışa çıktı. Fiziksel performanstan çağdaş dansa, katılımcı tiyatrodan yeni medya dans tiyatrosuna, kolektif üretim pratiklerinden canlı müziğe uzanan zengin bir seçkiyle buluşacağımız sekiz gün bizi bekliyor.

Dünyada Fringe'in ortaya çıkışı 1947'ye, Edinburgh International Festivali'ne davetsiz misafir olarak katılan sekiz ekibin korsan gösterilerine dayanıyor. O gün bugündür Fringe jüriye, davete, ön elemeye ihtiyaç duymadan katılımcı bir yapıya sahip, ana akımın dışında, daha bir 'kıyıda', 'kenarda' olanı simgeliyor ama o derece büyümüş durumda ki şu anda dünyada 60'tan fazla ülkede 300'den fazla bu modeli benimseyen Fringe festivali düzenleniyor.

Bizimki de 2017'nin son aylarında yurt dışındaki Fringe festivallerini deneyimlemiş bir arkadaş grubunun hayali olarak doğmuş. World Fringe Network ile iletişim içinde 2019'da yola çıkmışlar ve Eylül ayında da dünyadan ve Türkiye'den 100'ün üzerinde sanatçıyı ağırlayıp 4.000'in üzerinde seyirciye ulaşmışlar. Pandemide bile ara vermeden devam ettiler. Bütün olayın üzerine kurulduğu Latince 'fringere' sözcüğü, içinde bulunulan bir kabuğu, bir çemberi, bizi çevreleyen ve sınırlayan bir şeyi içeriden kırarak dışarıya doğru açılmak, içeriye ışığın, havanın, can suyunun girebileceği bir çatlak yaratıp ötekiyle buluşmak gibi anlamlara geliyor. Hem içeriden dışarıya hem dışarıdan içeriye hareket izni veren, sınırları aşan, kalıpları kıran bir festival.

Bu yıl festivalin kavramsal eksenlerinden biri olarak 'bağ kurma'yı benimsemişler. İşler, sanatçılar, mekânlar, izleyiciler ve üretim süreçleri arasında bağ kurmak... Programda bu bağlamda mekâna özgü bir etkinlik yer alıyor: "Bağ Kurma: Barın Han Istanbul Fringe Festival – Ortak Üretim Programı". Dans, performans, tiyatro, görsel sanatlar, edebiyat ve disiplinlerarası alanlardan 10 kadın sanatçının altı aylık araştırma sürecinin bugünkü durağının paylaşılacağı, kolektif üretime dair yeni sorulara ve olasılıklara yol açacak etkinlik 20-21 Eylül'de Barın Han'da.