Tuzak

Armağan Kuloğlu
03.07.2026
119

BM Genel Sekreteri'nin kendileri açısından sorun olarak görülen Kıbrıs konusunda, müzakerelerinin yeniden başlatılabilmesi için özel bir gayret sarf ettiği görülmektedir.

Bu kapsamda Liderleri gayrı resmi yemekte bir araya getirmeyi başaran ve buna devam edilmesini de sağlayan, buradan edindiği intibayla daha etkin sonuç alabilmek için görüşmelerin, "yeniden birleşme sürecindeki adımları değerlendirmek üzere" 5+1 formülüyle yapılmasına da çalıştığı anlaşılmaktadır.

Genel Sekreterin, özellikle tamamlanmakta olan görev süresi sona ermeden önce önemli bir adım atmaya teşebbüs ettiği ve bu amaçla Özel Temsilcisini müzakerelere zemin yaratma düşüncesiyle adaya gönderdiği bilinmektedir.

Özel Temsilcinin adayı ve Türkiye'yi ziyarette yaptığı görüşmelerden sonra BM'nin, kendileri açısından sorun olarak kabul edilen konularda bir formül geliştirdiği ve tepkileri ölçebilmek için de bu görüşlerini resmi yoldan değil de Rum medyası vasıtasıyla kamuoyuna servis ettiği görülmektedir.

Bu formüle baktığımızda, gerçekleşmesi ve kabul edilmesi mümkün olmayan argümanlarla, Türk tarafını akılsız yerine koyup kurnazlık yapmaya çalıştıkları, "tanınma" ifadesiyle de kandırabileceklerini zannettikleri anlaşılmaktadır.

Niyet kandırıp tuzağa düşürmek

Kıbrıs sorunu, 1974'de çözülmüş ve 1983'de bitmiş, ortada bir sorun kalmamıştır. O zamandan beri Adada barış, istikrar ve huzur vardır. Konu, Türk tarafı açısından sonlanmış olmasına rağmen, bunu kabullenemeyen BM, AB ve birtakım ülkeler, Rum-Yunan ikilisinin arkasında durarak Türkleri sürekli olarak müzakereye zorlamışlardır.

Kıbrıs konusunu "sorun" olarak kabul ettiğimizde, masaya oturma tuzağına düşeceğimiz, hakkımız olmasına rağmen önümüze "çözelim" diye sürülen konulara çare arayışlarına girdiğimizde elimizdekileri de kaybedeceğimiz akılda tutulmalıdır.

Bu konuda bizi teşvik edebilmek için önümüze konabilecek tekliflere, çıkar sağlayacağım diye itibar edilmemeli, hiçbir hususun KKTC'nin bağımsızlığıyla, egemenliğiyle, toprak bütünlüğüyle ve garantörlükle mukayese edilemeyeceği bilinmelidir.

Türkiye'nin 2004 yılında, AB'ye girmek ve buna imkân yaratacak müzakere sürecini başlatabilmek için büyük bir hevesle, Annan Planı denen ucube BM planı üzerinde müzakerelere başlamayı ve sonucunda da referanduma kadar uzanan KKTC'nin varlığına son verecek anlaşmayı kabul etmesini ibretlik bir örnek olarak hatırlamakta fayda görülmektedir. Adanın 10 yıl kadar bir süre içinde tamamen Rum kontrolüne geçmesini sağlayacak bu planın, yapılan yoğun propaganda ve aldatmaca söylemler sonucu Türk tarafınca kabul edilmiş olması, ancak Rumların bu kadar beklemeye tahammül edememesi nedeniyle Rumlar tarafından reddedilmesi ve yıllar sonra Rum kesimi dışişleri eski bakanlarından Marcoullis'in, ''Kıbrıs'ta anlaşmaya varmak için bugüne kadarki en iyi fırsatı yok ettikleri'' itirafı unutulmamalıdır.

Karşı tarafın niyet ve maksadı bellidir. Türk tarafının, zaten fiilen var olan egemen, eşit, iki ayrı devlet statüsünden başka bir seçeneği kabul etmesi mümkün değildir. Benimsenen bu fiili ve Türkiye tarafından da tanınan durum, devlet politikası haline gelmiş olup kararlılıkla arkasında durulmaktadır.

Tuzak formülde neler var

Yeni senaryoda, KKTC'nin kesinlikle bağımsız ve egemen bir devlet vasfının ortadan kalktığı, bugüne kadar federasyona yanaşmayan Rum-Yunan ikilisinin, artık BM'nin ortaya koyduğu iki kesimli ve iki toplumlu bir federasyonu kabule yanaştığı ve müzakerelerin ara verildiği yerden başlamasının istendiği anlaşılmaktadır.

Bu konuda GKRY Politis gazetesinde çıkan yazıda öngörülen yapının;

-Rum tarafınca "iki bölgeli, iki toplumlu federasyon", Türk tarafınca ise "konfederasyona yakın bir model" olarak yorumlanabileceği, Rum tarafının federasyon tezleri ile Türk tarafının egemen eşitlik ve eşit uluslararası statü talepleri arasında bir köprü kurmaya imkân vereceği ifade edilmektedir.

-Crans-Montana'da görüşülen haritanın temel alınarak Maraş, Güzelyurt ve Mesarya bölgelerinin Rumlara bırakılacağı, buna karşılık Türk tarafına Federasyon olarak siyasi eşitlik sağlanabileceği belirtilmektedir.

-özüm sonrasında 2-3 yıllık bir geçiş dönemi planlandığı, bu süreçte Maraş başta olmak üzere toprak iadelerinin başlayacağı, buna karşılık Türk tarafının uzun süredir talep ettiği doğrudan ticaret, temaslar ve uçuşlar gibi başlıkların kademeli olarak hayata geçirileceği, Türk limanlarının Kıbrıs Cumhuriyeti gemilerine açılması ve hava sahası kısıtlamaların da kaldırılmasının gündeme gelebileceği söylenmektedir.

-Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti yönetimini, dönüşümlü biçimde 'Federal Başkan' ve 'Federal Konsey'in üstleneceği, iki kurucu devlet ve karma parlamento olacağı, Federal Meclis, Rum ve Türk vekillerden oluşacağı, Federal Başkanlığın 3 yıl, Meclisin ise seçimle 5 yıl görev yapacağı, 10 üyeli Bakanlar Kurulu'nda temsilin yarı yarıya sağlanacağı, sızdırılan formülde yer almaktadır.