NATO Ankara Zirvesi ve Türkiye için öne çıkanlar

Armağan Kuloğlu
17.07.2026
113

7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde Türkiye'de düzenlenen NATO Zirvesi, ABD'nin stratejisi olup, NATO stratejisine dönüştürülen, Rusya'nın sıkıştırılması ve in ile birlikte çevrelenmesi, ağırlık merkezinin de Asya-Pasifik bölgesine kaydırılması esasına uygun olarak şekillenmekle birlikte, devam eden Rusya-Ukrayna savaşıyla İran gerginliği/çatışmasının etkisiyle daha geniş kapsamlı olarak cereyan etmiştir.

Ayrıca Trump'ın NATO hakkındaki olumsuz düşünceleri, özellikle Avrupa'nın savunmada daha fazla sorumluluk alması ve askeri harcamalara daha fazla katılması ve bu konuda ısrarlı olmasının etkisi de zirvede önemli rol oynamıştır.

Üyelerin, farklı düşüncelerinden kaynaklanan sorunlara fazla girmeyip, ortak ve mutabakat sağlanabilecek konulara ağırlık vererek zirvenin işleyişine yardımcı olacak bir yaklaşımla hareket etmeleri sonucunda hazırlanan ve altı maddeden oluşan "Ankara Zirvesi Bildirisi" üyelerin itirazına mahal vermeyecek şekilde hazırlanmıştır.

Ankara Zirvesi Bildirisi

-NATO anlaşmasının 5. maddesi kapsamında kolektif savunmaya ve transatlantik bağa bağlılığın sarsılmaz olduğunun vurgulandığı belgede "Birimize yönelik bir saldırı, hepimize yönelik bir saldırıdır" ifadesinin yer alması, ABD'nin son dönemdeki yaklaşımları açısından anlamlı bir mesaj olmuştur.

-"Müttefikler, Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarına yönelik uzun vadeli tehdidine ve süregelen terörizm tehdidine karşı koymak amacıyla Lahey'deki savunma taahhütlerini yerine getiriyor" denmiştir. Türkiye'nin hassasiyet gösterdiği terörizmin, ittifaka yönelik tehditler arasında yer alması önemlidir.

-NATO müttefiklerinin savunma ihtiyaçlarına yönelik yatırımlarını 139 milyar dolardan fazla artırdığının belirtildiği belgede, "Bugün Ankara'da, 50 milyar doların üzerinde yeni alım duyurusu yapıyoruz ve kolektif üretim kapasitemizi genişletmeye ve inovasyonu hızlandırmak için sektörle birlikte çalışmaya kararlıyız" ifadelerinin yer almasının, biraz ABD'yi iknaya yönelik olduğu, ancak harcamaları istenilen seviyeye taşınmasının zaman alacağı ve sıkıntılı da olacağı gözden kaçmamıştır.

- NATO yetkililerinin, 1) Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlendiği, 2) Savunma harcamalarının dengelendiği, 3) ABD'nin de hâlâ sıkı şekilde bağlı olduğu bir yapı olarak özetledikleri NATO 3.0'a atıf da metinde yer almıştır.

-"Daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa, modernize edilmiş bir İttifak, tüm müttefikler birlikte çalışarak İttifak'ın savunması konusunda daha fazla sorumluluk üstleniyorlar" denmiş, NATO'nun caydırıcılık ve savunma gücünün, uzay ve siber varlıklarla desteklenen nükleer, konvansiyonel ve füze savunma yeteneklerinin uygun bir karışımına dayandığı vurgulanmış, bu bağlamda verilen "Savaş üstünlüğümüzü korumaya kararlıyız" mesajı da dikkat çekmiştir. Ayrıca "yapay zekâ" yaklaşımı da ilk kez bir NATO zirvesi bildirisinde yer almıştır.

-Türkiye'nin her platformda dile getirdiği "müttefikler arasındaki ticari engellerin kaldırılması" çağrısı Zirve'de karşılık bulmuş ve bu maddede "Müttefikler arasındaki savunma ticareti engellerini ortadan kaldırmak ve NATO ortaklıklarından yararlanarak savunma sanayi işbirliğini üst düzeye çıkarmak için çalışmalara devam edeceğiz." denmiştir.

-Rusya için, "Rusya, müttefiklerin güvenliğine yönelik en önemli ve doğrudan tehdit olmaya devam etmektedir" denmiş, Ukrayna konusunda da Müttefiklerin, Ukrayna'ya yönelik sarsılmaz destekte birleşmiş durumda olduğu ve Ukrayna'ya 70 milyar euroluk destek kararı alındığı belirtilmiştir.

-Son dönemde ABD ile bazı Avrupalı müttefikler arasında gerginlik yaşandığı İran konusuna, biraz da ABD'yi ikna etmek için, "Müttefikler, İran'ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini yineler ve İran'ı Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğüne tam olarak saygı göstermeye çağırır." sözleriyle yer verilmiştir.

Türkiye'nin rolü artıyor

Türkiye, Karadeniz, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'nun kesiştiği yerde olup, NATO'nun güney kanadında kilit ülke konumundadır. Bu nedenle Ankara Zirvesi'nin ana temalarından biri de güney kanadının güçlendirilmesi olmuş, gelinen askeri-siyasi noktada Türkiye'nin rolü daha da öne çıkmıştır.

Türkiye'nin NATO'nun güney kanadındaki öneminin belirgin biçimde artmasının sebebi; Karadeniz'e erişim imkânı, Doğu Akdeniz'deki konumu, Suriye, Irak ve İran'a komşu olması, Kafkasya ve Orta Asya'ya açılan kapı durumunda bulunması, güçlü savunma sanayisi ve muharebe tecrübesine sahip silahlı kuvvetleri olarak gösterilmektedir. Bu nedenle Türkiye, NATO'nun "kanat ülkesi" olarak anılmakla birlikte, güney stratejisinde daha merkezi bir rol üstlendiğinden, "merkezi ülke" özelliğini de taşıdığı görülmektedir. Mevcut tesislere ilave olarak, Adana 6. Kolordu'da yeni bir karargâh ve İstanbul Boğazı Beykoz'da NATO'nun Deniz Unsuru Komutanlığı tesis edilmesi bu durumu daha da belirginleştirmiştir.