ABD-İran gerilimi uzun sürecek

ABD-İran savaşına, ABD ve İsrail birlikte başlamış, ancak daha sonra ABD, İsrail'in bu işe daha fazla karışmamasını istediğinden savaşı münferit olarak sürdürmüştür.

ABD bu savaşı, siber saldırılarla birlikte hava, füze ve SİHA operasyonlarıyla yapmış, İran da bu saldırılara karşı koymaya çalışmış ve ABD üslerinin bulunduğu körfez ülkelerine ve İsrail'e de füze, İHA, SİHA ve dronlarla cevap vermiştir.

Yoğun çatışmaları müteakip, birkaç kez tarafların bir araya gelerek yaptığı müzakerelerde mutabakat sağlanamadığından bir sonuca varılamamıştır.

Çatışmalar azaldı, karşılıklı güç gösterileri ve tehditler arttı

Zamanla çatışmalar, yoğun çatışmadan, düşük yoğunluklu bir çatışma ortamına dönüşmüş, ABD'nin tehdit gerekçesiyle mahdut hedefli ve kısa süreli yaptığı saldırılara, İran'ın karşılık vermesi şeklinde kısıtlı bir duruma gelmiş, Yemen'deki İran destekli Husilerin, özellikle Suudi Arabistan'a karşı giriştiği füze saldırılarıyla da ayrı bir boyut kazanmıştır.

Her iki taraf da kendisini güçlü gösterip, zarar görmeden taleplerinin kabul görmesine gayret etmekte ve karşılıklı olarak birbirlerini tehdit ederek olası saldırıları da önlemeye çalışmaktadır.

ABD/Trump ve onu destekleyen yöneticiler, kendilerinin bu savaşta üstünlük sağladığını ve İran'ın kendisini toparlayamayacağını söylemekte ve bunu özellikle seçim yenilgisinden sonra daha çok tekrarlamaktadır. Güçlü oldukları için, istedikleri zaman yok edici saldırı yapma imkanına sahip olduklarını, ancak şimdilik bunu tercih etmediklerini de ifade etmektedirler.

Trump'ın ayrıca, Suudi Arabistan'ın "İran'ı bu haliyle bırakın, parçalanıyorlar", Katar, Kuveyt, BAE'nin de "saldırmayın" diye ricacı olduklarını, Türkiye'yle de görüştüğünü ve onun da saldırı yapılmaması hususunda telkinde bulunduğunu söylemesi, ABD'nin saldırı konusundaki temayülünü göstermektedir.

İran da ABD ve İsrail'in saldırıda bulunması halinde buna misliyle cevap vereceklerini, bu cevabın da kısa süreli değil, en az birkaç gün alacağını, hatta karşı saldırıda sınır da tanınmayacağını açıklayarak onlara gözdağı vermektedir. Ayrıca Hürmüz'ün açılması için şartlarını sıralayarak, mevcut koşullarını iyileştirmek ve kayıplarının önemli bir kısmını da bu yolla telafi etmek istediği anlaşılmıştır.

İran, ABD'nin şartlarına ilişkin yanıtının "aldatıcı" olduğunu belirterek, Hürmüz Boğazı'nın, öne sürdüğü yedi şartın yerine getirilene kadar açılmayacağını, bu şartların da; deniz ablukasının ve tek taraflı yaptırımların kaldırılması, Hürmüz'den ticari ve petrol gemilerinin güvenli geçişinin garanti edilmesi, petrol ihracatı muafiyeti, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, nükleer maddelerin ülke içinde kalması ve savaşın sonlandırılması olduğunu tekrarlamıştır.

İran'ın en önemli silahı füzeler

ABD ve İsrail'in yoğun bombardımanına rağmen, İran'ın füze kapasitesini koruduğu ortaya çıkmıştır. ABD istihbaratına göre Tahran yönetiminin elinde hâlâ 1500 ila 2500 füze bulunmakta ve bunlarda en az 1500'nün Balistik füze olduğu tahmin edilmektedir. Bu veriler, ABD Başkanı'nın, İran'ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde yok edildiği yönündeki açıklamalarıyla çelişmektedir.

Ayrıca, İran'da farklı füze üreticilerinin bulunması, yer altı tesislerindeki parçaların miktarının ve bunları kullanarak ne kadar yeni füze üretebileceğinin bilinmemesi de gerçek kapasitenin belirlenmesinde güçlük yarattığı belirtilmektedir. İran ordusunun ayrıca balistik füzeler ile İHA'ları birlikte kullanarak daha etkili saldırılar gerçekleştirmeye başladığı da ifade edilmektedir.

Diğer taratan İran'ın, Rusya gibi müttefiklerinden sağladığı destekle istihbarat toplama ve hedef belirleme kapasitesini de geliştirdiği elde edilen bilgiler arasındadır.

Bu şartlar altında Basra Körfezi'ndeki ABD müttefiklerinin, yeni bir savaşın başlamasını istemedikleri ve Amerikan saldırılarına karşılık İran füzelerinin hedefi olmaktan endişe duydukları da ifade edilmektedir.

İran füze menzil sınırlamasını kaldırdı ve NPT'den çıkma sinyali verdi

İran, "coğrafi sınır olmaksızın, gönüllü olarak koyduğu menzil sınırlamasını (2000 Km.) ve zenginleştirilmiş uranyumun sınır dışına çıkarılması seçeneğini kaldırma ve Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması'ndan çıkma" girişimleriyle karşı tarafa göz dağı vererek kendisine saldırı yapılmasını önleme tedbiri almaktadır. Bu konuda Rusya'yı da bilgilendirdiklerini belirtmiştir.

Bilindiği üzere NTP, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme anlaşması olup, nükleer silaha sahip olmayan devletlerin nükleer silah edinmesi veya geliştirmesini, nükleer silaha sahip ülkelerin de bu silahları veya teknolojilerini diğer ülkelere devretmesini yasaklayan bir anlaşmadır.