Yeni eğitim öğretim yılı 14 Eylül'de başlayacak. Bakanlığın ne bir sistem ne bir model ne de bir öğretim programı olan ve adında eğitim bile geçmeyen Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne (TYMM) yönelik kendi kendini öven cümleleri yine havalarda uçuşuyor. Yönetmelikler, yönergeler ve genelgeler sürekli olarak "planlılıktan" söz ediyor. Kuşkusuz ders yılının ilk gününde yandaş medyada yine ücretsiz ders kitaplarına ilişkin "Kitaplar sıralarda!" diye haberler yapılacak; yine sözde eğitimciler, sözde akademisyenler TYMM konseptinde hazırlanan ders kitaplarındaki "entelektüel derinliğe" övgüler düzen metinler yazacak, araştırmalar yapacak.

Kısacası, artık A'dan Z'ye ezberlediğimiz yalan ve yanlışlar yine her bir tarafı kaplayacak. Peki gerçekte durum ne Bu yazı bunun için kaleme alınmıştır.

PLANLAMA YAPMAYAN MEB!

Bakanlık yayımladığı hemen her genelgede planlılıktan söz ediyor. Mevzuat da haklı olarak buna ilişkin maddeler içeriyor. Peki bakanlığın kendisi, planlı mı davranıyor Bakalım.

ok basit bir şeye bakalım. Öğretmenlerin her eğitim öğretim yılı başında hazırlamaları gereken ders yılı boyunca kendilerine kılavuzluk edecek yıllık plan meselesine bakalım. Bu konuda Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Öğretim alışmalarının Planlı Yürütülmesine İlişkin Yönerge'nin "Yıllık planın hazırlanması" başlıklı 10'uncu maddesinin birinci fıkrasının f bendinde aynen şöyle deniyor: "Okul müdürü tarafından eğitim öğretim yılının başlamasından itibaren 15 gün içinde onaylanır."

Peki, bakanlık son yıllarda bu konuda ne yapıyor Öğretmenlerin planlarını yapabilmeleri için gerekli olan ortak sınavlar ve tarihlerini doğru bir zamanda açıklıyor mu Hayır! Mesela geçen yıl bu açıklama 11 Eylül 2025'te yapıldı. Yani okulların açılmasından 3 gün sonra!

Yani bakanlık, sınav tarihlerini bilmedikleri için öğretmenlerin henüz yapma olanakları olmayan planlar üzerinden derslerini yürütmelerinde bir sakınca görmüyor –bizzat kendisi buna sebep oluyor. Peki, bu tarihler her yıl 1 Eylül'de, hatta çok daha öncesinden açıklanamaz mı Bu şekilde öğretmenler ders yılına tüm planlarını yapmış şekilde giremezler mi Hayır, bakanlık "kervan biraz da yolda düzülür" mantığını tercih ediyor ve her yıl ortak sınavları hiç de doğru olmayan bir zamanda açıklıyor. Dahası bu açıklamanın resmî yazıyla il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri tarafından okullara gönderilmesindeki süreleri de hiç hesaba katmıyor.

Kısacası, öğretmenlerden planlı olmasını isteyen bakanlık, kendisi planlı bir şekilde davranmıyor.

DERS KİTAPLARINDA KOL GEZEN YAPAY ZEKÂ GÖRSELLERİ!

Başka bir konuya bakalım. Bakanlığın çok hassas olduğu bir konuya. Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin "Ders kitapları ve eğitim araçlarının nitelikleri" başlıklı 6'ıncı maddesinin birinci fıkrasının f bendinde "Görsel tasarım ve içerik tasarımı öğrenmeyi destekleyecek nitelikte ve öğrencilerin gelişim özelliklerine uygun olur" deniyor.

Bu yönetmeliğe bağlı olarak Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığınca 15.10.2024 tarih ve 117172165 sayılı Kurul Mütalaası ile uygun bulunan kriterlerin ifade edildiği metnin "Telif ve İntihal" başlıklı 1.8.3'üncü maddesinde ise "Kitabın hangi aşamasında yapay zekâ araçlarından faydalanıldığı ifade edilmelidir. Yapay zekâ tarafından üretilen metin, video, görsel vb. çoklu ortam unsurlarına yönelik 'Yapay zekâ tarafından üretilmiştir' ibaresine ilgili kaynakçasında yer verilmelidir" deniyor. Ayrıca 7.5.2'inci maddede de "Görsellerde anatomik bozukluklar olmamalıdır" diye belirtiliyor.

Peki, böyle mi yapılıyor Hayır! Bizzat velilerin ders kitaplarına şöyle bir bakmasını isterim. Bilhassa ilkokul kitaplarına bakın, görsellerdeki insan figürlerinin anatomik özelliklerine şöyle bir göz atın. Hayır, öyle çok büyük bir dikkatle değil, şöyle bir göz gezdirmeniz gayet yeterli olacaktır.

Gerçekten bu kitaplarda yapay zekâ kullanılmamış mı, kullanıldıysa bu durum mevzuattaki gibi bizzat belirtilmiş mi Kaynağa göndermesi gereken o karekodlar sizi nereye yönlendiriyor, görselin kaynağına mı, başka bir yere mi

MEB, bu konuya olan hassasiyetini göstermek için "Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu" başlıklı metinler yayımlıyor. Peki, kendisi bu konuda etik davranıyor mu Yanıtı, kısa araştırmanızı tamamladıktan sonra sizler verin!

VAKTİNDE DAĞITILMAYAN DERS KİTAPLARI

Ve son bir örnek olarak da Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin "Kitapların baskı ve dağıtım süreci" başlıklı 24'üncü maddesinin 4'üncü fıkrasındaki "Baskı, satın alma ve dağıtım işlemleri Genel Müdürlük tarafından yürütülür" hükmüne bakalım. İlgili yönetmeliğin tanımlarını içeren 4'üncü maddesinde burada kastedilen birimin "MEB Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü" olduğunu görüyoruz.

Peki bunu bu birim nasıl yapıyor İhalelere çıkarak. Peki bu ihaleler hangi firmalara veriliyor Yasal ihale sitelerine baktığımızda çok az ihaleyi görebiliyoruz. Dahası ilçe milli eğitim müdürlüklerinin hemen hepsi bu ihaleleri kendi sitelerinde yayımlamıyor!

Peki bunlar neden önemli ünkü, ülke genelinde net bir oran vermek çok zor ama bu kitaplar asla mevzuattaki usul ve esaslara göre vaktinde dağıtılmıyor!

Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün bu yıla ilişkin 14.07.2026 tarihli yazısında kitapların teslim noktalarına en geç 28 Ağustos'ta ulaştırılması gerektiği belirtiliyor. Gerçekten ulaştırıldı mı Bilemiyorum, eğitim muhabirleri gidip gerekli araştırmayı yapabilir. Ya da 14 Eylül'de öğretmenlere ve öğrencilere ders kitaplarının gerçekten ellerine ulaşıp ulaşmadığına ilişkin sorular sorulabilir.

Peki bu teslim noktalarından bu kitaplar okullara nasıl ulaşıyor Yanıt: tümüyle derme çatma yollarla! ünkü bu kitaplar, teslim noktalarından okullara asla vaktinde ya da hiç ulaştırılmıyor! Bu plansızlık nedeniyle okulların büyük çoğunluğu bu teslim noktalarından kitapları bizzat kendi olanakları ve kendi bütçelerinden karşıladıkları nakliye araçlarıyla okul sıralarına taşıyor!

Peki, hal böyleyken ihaleyi alan firmalar, bakanlıktan gerekli ödemeyi alıyor mu Kuşkusuz alıyorlardır; işlerini tam olarak yapmıyorlar ama ödemelerini tam olarak alıyorlar! İşte yaşanan durum bu!