Malcolm X'i unutmadık!

AHMET VAROL

ABD'deki İslamî faaliyetler açısından çok önemli bir yere sahip, asıl adı Malik Eş-Şahbaz olan ancak genelde Malcolm X diye bilinen değerli dava ve fikir önderini, şehit edilmesinin 61. yıl dönümü münasebetiyle anmak ve bu vesileyle kendisinden söz etmek istiyoruz.

Amerika'nın kenar mahallelerinden birinde dünyaya gelen Malcolm X, ABD yönetiminin ırkçı politikalarının aşağıladığı ve dışladığı zenci topluluğa mensup olması sebebiyle sefalet içinde geçen çocukluğu döneminde düzenli bir eğitim alamadı. Çocukluk ve gençlik yıllarının ilk dönemlerinde serserilik, şiddet, uyuşturucu vb. kötü alışkanlıkların birçoğuyla tanıştı ve işlediği suçlar yüzünden hapse girdi.

Hapis, hayatının dönüm noktasını oluşturdu. Orada ABD'deki bir İslami oluşumun lideri Elijah Muhammed'in adamlarıyla kaldı ve onlar sayesinde İslam'la tanıştı.

Hapisten sonra Elijah Muhammed'in hareketine katıldı ve on yıl onun yardımcılığını yaptı. Ancak bu hareket, ABD yönetiminin zencilere yönelik ırkçı politikalarından dolayı onları savunma konusunda zenci olmayanlara yönelik bir tepki ve nefret şeklinde kendini gösteren bazı aşırı görüşlere sahipti.

Bu sorun ne yazık ki tarih boyunca muhtelif topluluklarda çeşitli şekillerde tezahür etmiştir. Bazen bir aşırılık, ona karşı tavır alınmasında aşırı gidilmesinin gerekçesi olabilmektedir. Bu da, örneğin herhangi bir aşırı görüşü benimseyenlerin mensup oldukları ulusu, soyu, ırkı veya bölgeyi toptan reddetme ve hepsine birden düşman olma şeklinde kendini gösterebilmektedir. Bir rejimin haksızlık ettiği bir topluma mensup olanların, o rejimin bayraklaştırdığı kavmiyetçi görüşlerden hareketle "üstün" saydığı ulusa mensup olanların tümünü birden dışlaması ve mahkum etmesi bunun en bariz örneğidir.

Malcolm X Amerika'da yaşadığı süre içinde mensubu olduğu hareketin, toplumsal ve siyasi sebeplerle içine düştüğü hatanın farkına varamadı. Ama gerçekleştirdiği hac ziyareti onun düşüncesini kökten değiştirdi.

Orada çok farklı ırklara ve uluslara mensup insanların, aynı düzeyde, aynı giysiler içinde ve hiçbir ayrıma tabi tutulmaksızın, eşit şartlarda, tam bir kardeşlik havası içinde mahşer provası yaşadıklarına şahit oldu. İmanın çok farklı uluslardan ve soylardan insanları nasıl aynı zeminde, eşit şartlarda bir araya getirdiğini ve kaynaştırdığını; bu zeminde kimsenin kimseye kin gütmediğini bilakis kardeşçe hareket ettiğini gördü. Bu manzara onun zihnindeki fikirleri tamamen değiştirdi.

Dönüşte Elijah Muhammed'in hareketinden ayrılarak, kendisi İslam'ı öğrendiği yeni şekliyle tebliğ etmeye başladı. Daha önce özellikle Amerika'da ezilen zencilerin mağduriyetlerine ağırlık verirken bu kez artık haksızlığa uğratılan tüm toplumların ve halkların haklarını savunmaya ve İslam'ın birleştirici ilkeleri üzerinde durmaya başladı.