Bugünkü yazımda Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) ve Belediye İktisadi Teşebbüsleri (BİT) yönetim kurulu üyelikleri ve maaşları ile ilgili alınması gereken tedbirleri açıklamaya çalışacağım. Özellikle de BİT'lerde yaşanan sıkıntılar bu konuda tedbir alınmasını zorunlu hale getirmiştir.

Önce Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) yönetim kurulu üyeliklerini açıklayalım. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Teşebbüs Yönetim Kurulu Üyelerinin nitelik ve şartları oldukça gevşetilmiştir. Hatta bu maddeye göre hiçbir şart yok dersek abartı olmayacaktır. Bu nedenle bu maddenin yeniden gözden geçirilmesinde ve şartların sıkılaştırılmasında fayda olduğunu düşünüyorum.

Bu KHK'nin 7 nci maddesine göre; Teşebbüs yönetim kurulu başkan ve üyeleri; başka bir teşebbüste yönetim kurulu üyesi olamaz ve rakip kuruluşlar ile menfaat ilişkisi içinde bulunamazlar.

Esas görevleri devam etmek üzere atanan yönetim kurulu üyeleri, başka bir teşebbüs, bağlı ortaklık ve denetim kurulu üyesi olarak görev alamazlar.

Görüleceği üzere atanma için herhangi bir şart yer almamaktadır. Ayrıca beş üyelik için 4 üye ilgili bakan tarafından bir üye de Hazine ve Maliye Bakanı tarafından teklif edilmektedir. KİT'lerde en fazla beş üye olabilmekte yönetim kurulu başkanı olan genel müdürle birlikte ise yönetim kurulu altı kişiden oluşmaktadır.

KİT'ler için hala niçin beş üyelikte ısrar edildiğini anlamakta zorlandığımı belirtmek isterim. Yıllar önce yapılan bir düzenleme hala devam etmektedir. Bu düzenlemenin yapıldığı dönemlerde Ticaret Kanununa göre Anonim Şirketlerin yönetim kurulu üyelikleri en az beş kişiden oluşmaktaydı. Ancak bu düzenleme yıllar önce değişti ve şuan bir kişi yeterli olabilmektedir. Bu nedenle KİT yönetim kurulu üyeliklerinin gözden geçirilmesinde fayda olduğunu düşünüyorum.

BİT'lerin yönetim kurulu üyeliklerine yapılan atamalarda ise hiçbir kural bulunmamaktadır. Buralar adeta siyasi partilerin arka bahçesine döndürülmüştür. Ayrıca üye sayısında da hiçbir sınır ve kural bulunmamaktadır. Bazılarında 19 yönetim kurulu üyesi bulunmaktadır.

Örneğin İstanbul Ağaç ve Peyzaj A.Ş.›nin 2024 yılına ait faaliyet raporunda yer alan gelir tablosuna göre Şirketin 507.103.230 TL zarar ettiği görülüyor. Rapor bağımsız denetim firmasına yaptırılmış.

Bu kadar büyük zarar eden bir Şirketin Genel Müdür ve 3 yardımcısına ödenen mali haklar toplamının ise 18.948.865,37TL olduğunu görüyoruz. Ödemelere bakılınca hiçte zarar eden bir şirket görüntüsü yok. Şirket belediyenin olunca demek ki böyle oluyormuş.

Bu Şirketin yönetim kurulu yapısı ise adeta holding görüntüsü veriyor. Şirkette 16 Yönetim Kurulu Üyesi, 2 Başkan vekili ve bir YK Başkanı olmak üzere toplam 19 kişiden oluşan bir yönetim kurulu bulunuyor. Bunlara ödenen tutar ise 2024 yılı rakamlarına göre 12.755.832,80 TL'dir.

Böyle bir yapıdaki Şirketin hayatını idame ettirmesi imkansızdır. Üç kişi daha olsa çift kale maç yapacak hale gelirlerdi. İşte bu kafadan rasyonel bir iş çıkmaz ve bu Şirket elbette zarar eder. Ortaya çıkan görüntü birilerine yüksek ücretlerle bir koltuk bulmak için YK sayısının abartıldığı izlenimi veriyor. Olan ise vatandaşın vergilerine olmaktadır.

Görüleceği üzere BİT'ler adeta siyasi çiftliğe dönüşmüş durumdadır. Bu yapının bu haliyle sürdürülmesi vatandaşın vergilerinin çarçur edilmesi demektir.

2026 yılı başından itibaren özelleştirme kapsam ve programında bulunup kamu payı %50'nin üzerinde olan kuruluşlar dâhil kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının yönetim kurulu üyelerine (30.720*1,387871= 42.635,39 TL) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak tutarı, yönetim kurulu başkanına bu ücretin iki katı olan 85.270,79 TL, tasfiye kurulu üyeleri ile bağlı ortaklık denetçilerine yönetim kurulu üyeleri için belirlenen ücretin 3/4'ü (31.976,54 TL) tutarında net aylık ücret verilir. Bu kuruluşların yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile denetçilerine, 15 Ocak ve 15 Temmuz tarihlerinde birer aylık ücret tutarını aşmayacak şekilde ek ödeme yapılabilir.