Memur sendikacılığının karşı karşıya kaldıkları zorluklar

Memur sendikacılığı göründüğünün aksine çok büyük sorunları bünyesinde barındırmaktadır. Bu yazımda genel hatlarıyla bu zorluklardan bahsedeceğim.


1- Grev hakkının olmaması

Birçok ülkede kamu görevlilerinin grev hakkı ya tamamen yasaktır yada ciddi ölçüde kısıtlanmıştır. Bu durum sendikaların pazarlık gücünü azaltmaktadır. Grev hakkı olması halinde bu hakkın kullanılması da oldukça zordur. Nitekim işçilerde olmasına rağmen istedikleri gibi bu hakkı kullanamamaktadırlar. Grevin karşısında ise lokavt hakkı vardır.

Buna rağmen ülkemizde memur sendikaları fiilen grev hakkını kullanmaktadır. Bunun karşılığında ise kamu lokavt hakkını kullanamamakta, hatta hiçbir yaptırımda dahi bulunulamamaktadır. Çünkü Danıştay, AHİM Kararları nedeniyle verilen disiplin cezalarını iptal etmektedir. Bu konuda kanuni düzenleme yapılması kaçınılmaz hale gelmiştir.


2- Sendikal rekabet

Kamu kurumlarında örgütlü işçi sendikalarının aksine memur sendikaları oldukça fazla sayıdadır. Bu durum bazen büyük sendikaların canını sıkabilmektedir. Rekabet iyi olmakla birlikte aşırı sayıda memur sendikası olmasının da birçok mahzuru olabilmektedir. Küçük sendikaların üyelerine daha fazla zaman ayırması ve sorunlarıyla yakından ilgilenmeleri büyüklerin fena halde canını sıkabilmektedir.

Ayrıca seçimi kaybeden veya listeye giremeyen sendikacıların kurtuluşu yeni sendika kurmakta bulmaları da dikkat çeken başka bir durumdur. Böyle durumlarda sendikal rekabet daha da kızışabilmekte ve sendikalardaki sorunlar gün yüzüne çıkabilmektedir.

Yine dayanışma aidatının olmaması küçük sendikaların sayısının artmasına ve rekabetin kızışmasına sebep olabilmektedir. Dayanışma aidatı ise sendikal rekabeti ortadan kaldıran ve küçük sendikalara hayat hakkı tanımayan bir uygulamadır. Birçok yazımda bu konuyu detayları ile açıklamıştım.


3- Siyasi kutuplaşma

Memur ve işçi sendikalarının istisnalar dışında genel olarak siyasi partilere yakın oldukları görülmektedir. Öyle ki sendikaların yetkili olduğu kurumlara bakılarak hangi siyasi partiye yakın olduğunu dahi söyleyebilirsiniz.

Belediye seçimleri sonrasında değişiklik olan belediyelerde yetkili sendikaların sıklıkla değiştiğine şahit olabilirsiniz. Belediyenin sağ veya sol partilere mensup olması sendikalara da doğrudan yansımaktadır.

Bu durum sendikaların "siyasi" görülmesine, üyelerin baskı hissetmesine veya kutuplaşmaya sebep olabilmektedir. Üyeler menfaatleri icabına göre yönetimin tavrına göre sendika değiştirme yolunu tercih etmektedir.


4- Toplu sözleşme alanının dar olması

Toplu sözleşmeler çoğunlukla hükümet tarafından belirlenen sınırların dışına çıkamamaktadır. Bu durum ise yetkili sendikaların belirli alanlara sıkışmasına sebep olabilmektedir. Bu nedenle yetkili sendika olmak mührün elinde olması anlamına gelmemektedir. Hatta bazen kamu çalışanlarının hışmına uğramaya da sebep olabilmektedir.

Son toplu sözleşme sürecinde yaşananlar ve konunun Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna intikal etmesi ve buradan çıkan sonuçtan da kamu çalışanlarının memnun kalmamaları sonrasında yetkili sendikaya karşı oluşan tepkiler hatırlanacaktır.


5- Üyeler arasında beklenti farkı

Kamu çalışanlarının sendikalardan beklentisi oldukça farklıdır. Örneğin mühendislerin beklentisi ile 1 inci dereceye gelip de 3600 ek gösterge talebinde bulunanların beklentileri oldukça farklıdır.

Yine öğretmen, sağlık çalışanı, belediye personeli, büro memuru gibi çok farklı meslek gruplarının aynı çatı altında olması ortak talep üretmeyi zorlaştırabilir. Bazen üyelerin çoğunluğu hangi beklentiye ağırlık verilmesini dahi belirleyebilmektedir.

Nitekim kariyer meslek mensuplarının son derece haklı beklentileri memur sendikalarının müdahale etmeleri ile Meclis Genel Kurulunda geri çekilmiştir. Sendikalar evet haklısınız ama diğer çalışanlara da bir şeyler verilmesi gerekir yoksa bizler zor durumda kalırız itirazlarını ileri sürmüşlerdir.


6- Aidat–hizmet dengesi baskısı ve kariyer riski algısı

Üyeler somut kazanım görmek istemektedir. Ödenen aidatın karşılığını görmediğini düşünen üyeler ayrılarak tepkisini gösterebilmektedir. İşçi sendikalarında böyle bir ayrılma toplu sözleşmeden yararlanmada sorun oluşturacağı için mümkün olamamaktadır.