Fon skandalı, Mustafa Sarıgül'ün tokatladığı insanlar, çok kazanma uğruna riskli işlere bulaşanların ortak psikolojisini anlamaya çalışıyorum bir süredir. Bir de hiçbir şekilde dolandırılmayanları inceliyorum.
Genel olarak dolandırılmayanlar bankalara, emlakçılara, çevrelerinde çok kazananlara hiç ilgi duymuyor. Herkesle iyiler ve buna rağmen söz konusu para olunca inanılmaz derecede temkinliler.
Kimse bu insanları kazıklayamıyor, paralarını alıp ortadan kaybolmuyor. Birileri onları telefonla arayıp tuhaf yatırım fırsatlarından bahsedemiyor. Dolayısıyla buradan şöyle bir sonuç çıkıyor: Fırsatlar hep dolandırılmaya müsait insanların önüne düşüyor.
O hâlde bu insanlar dünyaya güvenmiyor mu Hayır, dolandırılanlardan daha çok güveniyorlar. Bu yüzden duygusallıktan uzaklar.
Temkinli olanlar sadece pazarlamacılarla masaya oturmuyor. Kazanma hırsının verdiği sahte özgüveni terbiye edebilmişler. Az ama sürekli kazanmaya odaklanmışlar. Kısacası yetinmeyi öğrenmiş insanlar, dolandırılmaya müsait değiller.
Kanaat edeni dolandırmak, şeytanı kandırmak kadar zor.
Şeytanın en kolay kandırdığı insanlar, daha fazlasını isteyen, asla elindekiyle yetinemeyenler. Dolandırıcılar, çarpacakları insanlara önce biraz yem verir. Onların daha çok kazanmak için iştahlarını kabartır ki ellerinde ne varsa getirsinler. Bu yüzden gözlerinize bakarlar. Para hırsı göz bebeklerini büyüten insanları av listelerine alırlar.
Oysa kanaatkâr insan, kolay paranın sadece fare kapanında olduğunu bilir. Biri onlara yüzde yüz kazanç vaat ettiğinde hemen şunu düşünürler: "Eğer bu kadar büyük bir kazanç varsa neden kazanacağın paraya beni ortak ediyorsun Neden kendi başına yapmıyorsun"
Çünkü para kazanmak için sizi bir yatırıma teşvik eden kişi genelde kendisini sizden çok daha rahat yaşıyor göstermelidir. Altında son model bir araba, kolunda son model bir saat; giyim kuşam, her şeyiyle size güçlü olduğunu hissettirmeye çalışır. Oysa gerçekten zengin olan, emeğiyle kazanmış bir insan, varlığını gözünüze sokmak istemez.
Buradan sakın şöyle bir sonuç çıkmasın: Dolandırılmayan insanların hepsi zengindir. Aksine, kazanabileceğine dair tüm umudunu yitirmiş insanlar da dolandırıcıların radarına takılmaz.
Dolayısıyla dolandırılmayan fakir insanların en büyük sermayesi parasızlığı değil, hayal gücü yoksunluğudur. Zengin olabileceklerine asla inanmazlar. Dostoyevski'nin karakterleri gibi parçalanmış, hayatları kararmış, geleceğe dair tüm umutları yok olmuş insanlardır bunlar. Umutsuz insan, gelecekte hayatının değişeceğine inanmaz. Dolandırıcılar, inanmayan insana sahte mutluluk satamayacaklarını iyi bilirler. Geleceği satın alma hayali, bir tür hayata tutunma belirtisidir.

7