25 Kasım 2025 tarihli "Devlet zarureti meselesi" başlıklı yazımızda şunları da yazmıştık:

"... 'Devletin ölümü korkusu' da bir zaruret hali midir Bu soruya 'evet' dediğimizde tarih boyunca olduğu gibi çok zulümlere kapı açılacağı kesin. Padişahlar bu korkuyu abartarak buldukları fetva ile beşikteki masum kardeşlerini boğdurmuşlar..."

Merak edenler için yazımızın linki:

https://www.yeniasya.com.tr/ahmet-battal/devlet-zarureti-meselesi_616500

S. Pelin Kurukahveci müstear adlı okuyucumuz o yazımıza şu yorumu yazmıştı:

"Ahmet Hocam tarih usulünde en önemli kaide, tarihi anakronik okumaktan uzak durmaktır. Tarihî her olayı, dönemin şartları içerisinde yorumlamak gerekmektedir. Yoksa bugünün zihin algısı ile tarihi okursanız Fatih Sultan Mehmet Han'a kardeş katili dersiniz."

Değerlendirelim:

Öncelikle şunu söyleyelim:

"Dönemin şartları" meselesi hüküm verecek olanlar içindir. Yaşanmış bitmiş mazi hakkında biz bir hüküm vermeyeceğiz, hüküm Allah'ındır, "malik-i yevmiddin" O'dur. Biz tarihi sadece bugüne ve geleceğe ders almak için okuruz. Zira biz meşveret ehliyiz ve inanırız ki tarih ilmi "asırların meşvereti"dir. Coğrafya ilmi "kıtaların meşvereti" olduğu gibi.

Bazı padişahlara "kardeş katili" denilemez mi

Denilir ve denilmiş.

Başkalarını bilemeyiz, ama Kur'ân'dan aldığı dersle, adaletin, aslında ve münhasıran adalet-i mahzâ (masumu korumaya öncelik veren adalet) demek olduğunu öğreten Bediüzzaman demiş meselâ.

Kendi eserlerinden üç delil verelim:

Yirmi Üçüncü Lem'a'dan:

"... hâkimiyetine müdahale tevehhümüyle, bazı dindar padişahlar, -hatta halife oldukları halde- mâsum evlâtlarını katletmeleri ..."

Otuzuncu Lem'a'da da şöyle demiş:

"ok padişahlar, bu redd-i müdahale haysiyetiyle mâsum evlâtlarını ve sevdiği kardeşlerini merhametsizce kesmişler."

Bu da Âyet-ül Kübra'dan:

"... aczi için çok yardımcılara muhtaç olan insanın, cüz'î ve zâhirî ve muvakkat bir hâkimiyeti için kardeşini ve evlâdını zâlimâne öldürmesi gösteriyor ki, hâkimiyet rakip kabul etmez."

Bediüzzaman'ın adalet teorisine ya da sosyal hayata ait devasa ve harika metinleri var.

Ancak ilginçtir; "merhametsizce kesmişler," yukarıdaki "katletmişler" ve "zalimane öldürmüşler" şeklindeki hüküm cümleleri, o eserler içinde ve adalet bağlamında değil de doğrudan doğruya ve münhasıran imanî meselelere ait Risalelerinde yer alıyor.