Homo homini wormus lupus wolfus

Hediyeleşme ve yardımlaşma kültürümüz neden bozuluyor

Mesela; sünnet düğünü, nişan, düğün gibi organizasyonlarda davetlilerin davet edenlere verdikleri "hediye"ler neden bir tür ödünce dönüşüyor ve dargınlık ve kırgınlıkların sebebi oluyor

Problem bir yönüyle takasın ve para-banka dışı iktisadi ilişkilerin hayatımızdan çıkmasından ve merkeze para ve bankanın yerleşmesinden kaynaklanıyor.

Şurada kırk elli sene öncesine kadar köylerimizde bile yaygın kullanılan bir usul olan takas, yerini önce nakitle ve sonra kartla alışverişe terk etti. Para ile iş görülen piyasa (market) genişledi.

Komşunun düğününe tavuk götürülürdü. Gelen tavuklar kesilir ve düğün yemeği yapılırdı. Bir zamanlar komşudan tavuk almış olan komşu da iade vakti gelmişse ve tavuğu varsa tavukla iade yapardı ve bu bir tür takastı. Ama o bile sadece yakınlar arasındaydı. Defteri kitabı tutulmaz ve hesabı sorulmazdı.

Her şey paraya dönmeye başlayınca neler değişti

Önce kasa arayışı başladı. Görüldü ki en sağlam kasalar bankalardaydı. Böylece herkes bankaya güvenir oldu. Bu arada o necis müesseseye sol ayakla girme hassasiyeti de kayboldu.

Paralar bankaya girince güven merkezîleşti.

Üstelik bu, "güvenmeyene güvenmek" şeklinde tezahür etti.

Bankalar, "kimseye güvenmemeyi ve dolayısıyla teminat almadan kredi satmamayı çok iyi becerdikleri için kendisine güvenilen" kurumlar haline geldi. (Bu arada, Latincede kredi -del credere- güvenmek ve inanmak demektir.)

Bankaya güvenmek, bankanın güvendiği ve kart verdiği kişiye güvenmeye dönüştü.

En kötüsü de ardından geldi:

Bankanın artık güvenmediği insanlara hiç kimse güvenmez hale geldi.

Bilim diniyle ve "görmediğine inanma" mottosuyla zaten maddeperest hale getirilen bu asrın insanı, bu türden dolaylı usullerle, -kazandaki kurbağa misali- çaktırmadan haşlandı. "Homo economicus" olup hakiki insanlıktan çıktı.

Başlarda durum şuydu: "Homo homini wormus (insan insanın kurdudur, içeriden kemirir)".

Sonra bu da değişti: "Homo homini lupus (insan insanın kurdudur, yer yutar)" oldu.

Hatta "Homo homini wolfus (insan insanın kurdudur, canı canlı parçalar)" oldu.

Bu yüzden hediye verenler birebir iadesini istemeye başladı.

Bu sebeple, ödünç verebilecek olanlar, bankadaki paralarını "yok" sayıp "param yok" yalan cevabını verdiler.