Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi aleyhindeki yazılarımızı desteklemek üzere, bugün, Köprü Dergisinin 2016 Güz sayısında yayınlanmış olan "Yönetim Modelleri ve Yeni Model Kurmakta Usul Meseleleri" başlıklı akademik makalemizin sonuç kısmını köşemize alacağız.

Makalenin tam metni için bkz:

https://www.koprudergisi.com/wp-content/uploads/2024/06/Ilk-sayfa-kopru-136-7.pdf

1. Bediüzzaman devlet sistemleri içinde demokratik cumhuriyeti –hem de 1890'dan itibaren- İslam'ın naslarına dayanan sağlam gerekçelerle açıkça tercih ve teklif etmektedir. Kuvvetler ayrılığı ve muhalefetin meşruiyeti gibi ilkesel vasıtalarla elde edilecek hukuk devleti ve adaletli rejim devletin olmazsa olmazlarıdır.

2. Bu ilkelere uymak kaydıyla hangi hükümet sisteminin tercih edileceği hususu Bediüzzaman'ın konuya bakışı açısından tali bir sorundur. Gerçekten Risale-i Nur Külliyatında yer alan bazı ifadeler başkanlık sisteminin lehinde yorumlanabileceği gibi aksine parlamenter demokratik sistemin lehine de gösterilebilir. Bediüzzaman'ın takipçilerinin, kısmen konjonktürden de etkilenerek ve bazen sübjektif etkenlerin de tesiriyle iki tercihten birine yöneldiği ve Risalelerdeki bu cümleleri kendi tezleri lehine yorumladıkları görülmektedir.

3. Hükümet sistemi tartışmalarında; koalisyon ihtimalini ortadan kaldıran ve "güçlü hükümet"e kapı açan başkanlık sistemi kadar, "temsilde adalet-yönetimde istikrar" dengesine dikkat eden parlamenter demokrasi de savunulabilir.

4. Ancak hangisi tercih edilirse edilsin, sistemin, "her şeye yetkili ve her konuda sorumsuz tek adam" rejimine dönüşmesini engellemek en önemli ihtiyaçtır. Zira "kimseye hesap vermeyen" tek adam, -ne kadar dirayetli ve karizmatik olursa olsun- kolay etkilenebilir, çabuk yönlendirilebilir ve hatta kandırılabilir. Daha da kötüsü zaaflarının da etkisi ile dış güçlerce maşa yapılarak millete ihanet ettirilebilir.

5. Yöneticinin tek adamlık riskini engelleme görevi Meclis'tedir. Kabine kuran cumhurbaşkanı da kabine kuran başbakan da halktan ne kadar yüksek oy alarak seçilmiş olursa olsun, yine halktan güç ve yetki alan Meclis karşısında zayıf olmalıdır. Bediüzzaman'ın zımnî ifadesiyle, satranç zalim bir oyundur. Zira satrançta her şey ve herkes şah için feda edilir. Kişilere hizmet eden sistemler satranç gibidir, zalimdir. Kişiler kendilerini milletin fedakârı ve temsilcisi gibi görüp gösterseler de durum değişmez.