Hani bazen bilhassa şehir içlerindeki yollarda bir gün birden bir çökme olur. Araçlar içine düşer. Olay olur. Haber olur.

Herkes bilir ki bu çöküntü bir günde olmaz.

Alttan geçen kanalizasyon boruları şu ya da bu sebeple bozulmuştur, kırılmıştır. atlayıp patlayan kanaldan geçen su dışarıya akmaya başlar.

Ama dışa akan su yer altından kendisine bir geçit bulur ve akarken çevresindeki kumu-toprağı da alıp götürür, asfaltın altını boşaltır.

Üstteki asfalt bir gün dayanır, iki gün dayanır. Altı yeterince boş olunca eninde sonunda çöker. Bu çöküş genellikle üstten araç geçerken olur ve kamuya zarar verir. Ölümler, yaralanmalar, maddi kayıplar...

Altta nelerin döndüğünü bilmeyenler veya düşünmeyenler "aaa, bu nasıl oldu" diye şaşırır.

Birazcık kafası çalışan ve işi bilenler ise olayın sebebini de bilir.

Bu durumu öngörebilen akıllı belediye başkanlarının akıllı mühendisleri periyodik kontrollerle asfalt altı boşlukları önceden bulmaya ve tedbir almaya çalışır.

Hatta daha akıllıları, paraları da varsa, tüm sistemi periyodik olarak yenilerler.

En akıllıları en uzun ömürlü olacak malzemeyi kullanırlar.

***

Devletler de benzer bir riskle karşı karşıyadır.

Yolsuzluklar iktidarların altının boşalmasına ve alttan çözülmesine sebep olur. Bu da milletin hayallerinin çökmesi demektir.

Bazı ülkelerde iktidar kurucu iradeler derslidir, bu riski öngörür ve devlet namına tedbirini alır.

Sistemi baştan sağlam kurar.

Bununla yetinmez, periyodik kontrol mekanizmalarını devreye sokar.

Bununla da yetinmez, periyodik değişikliklerle sistemi sağlam tutar. Yağmurların ve kanalizasyonların çöküntü oluşturmasına izin vermez, mahal vermez.