Hüsrev Hâtemî, güzellerden bir güzel insandı. İpek yumuşaklığında bir ruhu vardı. Bu bize görünen ve besleyen tarafıdır. Asıl o güzellik dediğimiz değer hazinesinin nasıl elde edildiğine bakmak lazımdır. O yetenekle doğulur. İşlemek ve cevheri parlatarak o sıfatı kazanmak ağır çilelerden sonra gelir.

Çile aile hikâyesinden başlar. Hüsrev Hâtemî'nin ailesi, Güney Âzerbaycan'dan göçmüştür. Yüz elli yılın göç hikâyeleri içinde bir hikâyedir. Yeni yere, yeni hayata tam alışmak belki nesiller ister. Bizim o nesillerimiz, yeni Türkiye'yi oluşturmak derdiyle böyle bir alışma dönemi geçirme lüksüne de sahip değillerdi. Çalkantılar içinde bir Türkiye'ye geldiler, yeniden kuruluşa kendilerini kattılar.

Göçenler, hem yaşadıkları, hem de geldikleri yerlerin çocuğu olarak yaşadılar ve öyle gittiler.

DOĞUŞTAN İSTANBULLU

Hüsrev Hâtemî İstanbul'da doğmuş ve İstanbullu olmuştur. Bilgisi-görgüsü İstanbulludur. Bu kozmopolitliği içinde iliklerine kadar Türk şehre, -Yahya Kemal'in tabiriyle Türk İstanbul'a- Türkçesiyle gelen ailenin getirdikleriyle de beraberdir.

Baba, Hâfız hayranıdır. Dünya şiirinin belki en büyük isminin divanının okunduğu eve doğmak büyük talihtir. Hüsrev ve Hüseyin Hâtemî'ler o edebiyat çevresini, o edebiyatı-tarihi tadarak büyürler. Türkiye ve özellikle İstanbul merkezli yüksek kültürün, büyük edebiyatın zaten içindedirler.

İçe dönük bir çocuğun iç âlemini terbiye eden en başta vurgunu olduğu bu İstanbul hayatıdır. Yaratıcılığı da buradan kurgulanır. Edebiyat tarihçilerince açılacak bir meseledir.

ÇOK YÖNLÜ BİR AYDININ RUH PORTRESİ

Hüsrev Hâtemî, bu kültürün şairi, hekimi ve hocası oldu. Zarif bir insandı. Kırmaktan çekinir ruhla düzenlenmiş iç dünya programı hissedilir ve görünürdü. Tersi de doğruydu, kırılmaktan da çok çekindiği belliydi. Kırılganlık hassas ruhun zor tamir edilir tarafıdır. "Ne incin, ne incit!" diyen mistik çevrelerde bulunarak bu tarafını terbiye etmeye çalışanlar da kırmaktan-kırılmaktan kolay kurtulamazlar. Sanırım o da öyleydi.

Bu hassasiyet verimli hale getirilirse sanat doğar. Yaman bir çileye soyunmaktır. O çilenin de çilelisiydi. Şiirde ustaydı. Denemede ustaydı. Çünkü derin düşünen, filozofisi olan insandı. Sanat, hayat gibi zıtlıklarla yürür, karşıtlarla duyar-düşündürür. O zekâyı mizah ve espride parlar görürüz. Anlayan ve anlatanlar da bu ruhun komşusudurlar.

Hüsrev Bey, Frenk tabiriyle humorunu çuvaldız halinde kullanmaz. En ağır dokundurmaları bile hafif hissettiren, içine girdikçe derinleşen ve ağırlaşan nükteli bir söyleyişin sahibidir. Belki en sanatlısı değilse de en can yakıcısı şuna benzer söyleyişleridir: "Kalbler sırçadan yaratılmış bir kere,/İmkân yok sağlam yürekle ölmeye."

O RUHUN YANSIMALARI

Hüsrev Hâtemî tane tane ve düzgün konuşurdu. Sesinin yükseldiği nadirdi. Şiiri de konuşur gibi söylerdi. Konuşma deyince sözün sohbet edası ve kıvamında dökülüşü anlaşılır. Buradan yaşanana, gelenekli olana, şifahî kültüre yol açılır. Son yetmiş yılımıza hâkim görünen İkinci Yeni'de bu kökle bağa soğukluk vardır. Salah Birsel gibi bir örnek o sürü renginden bütünüyle farklıdır. Attila İlhan da geleneğe sıcaklıkla ayrılır, Hüsrev Hâtemî ve benzer duyuştakilerin yakınlaşacağı isimlerden olur.